### Hoàn cảnh ra đời
"Tắt đèn" được Ngô Tất Tố sáng tác năm 1937 và xuất bản lần đầu năm 1939, trong bối cảnh thực dân Pháp tăng cường bóc lột thuế khóa ở nông thôn Việt Nam. Chính sách thuế thân (sưu) đánh vào từng người đàn ông, hết vụ này đến vụ khác, đã đẩy người nông dân nghèo vào bước đường cùng — đó chính là chất liệu hiện thực làm nên tác phẩm.
### Thể loại và vị trí
- Thể loại: tiểu thuyết hiện thực.
- Vị trí: "Tắt đèn" được đánh giá là một trong những tiểu thuyết hiện thực xuất sắc nhất của văn học Việt Nam 1930–1945, đứng cùng hàng với "Số đỏ" (Vũ Trọng Phụng) và "Chí Phèo" (Nam Cao).
- Đoạn trích "Tức nước vỡ bờ" được đưa vào chương trình Ngữ văn lớp 8.
### Giá trị khái quát
Tác phẩm vừa là bản cáo trạng đanh thép về chế độ sưu thuế và bộ máy cường hào ở nông thôn, vừa là bài ca nhân đạo ngợi ca người phụ nữ nông dân Việt Nam.