### 1. Giá trị hiện thực: bản cáo trạng về chế độ sưu thuế
- Phơi bày chính sách thuế thân tàn bạo: người ốm liệt giường, thậm chí người đã chết vẫn bị đánh thuế.
- Vạch mặt bộ máy cường hào, hào lí — từ cai lệ, người nhà lí trưởng đến vợ chồng Nghị Quế — những kẻ nhân danh "phép nước" để bóc lột dân nghèo.
- Dựng lại bức tranh nông thôn Việt Nam những năm 1930: đói nghèo, bần cùng hóa, không lối thoát.
### 2. Giá trị nhân đạo: ngợi ca người phụ nữ nông dân
- Cảm thông sâu sắc với nỗi khổ của người nông dân nghèo dưới ách áp bức.
- Ngợi ca vẻ đẹp tâm hồn chị Dậu: đảm đang, yêu chồng thương con, giàu đức hy sinh.
- Trân trọng sức phản kháng tiềm tàng của người lao động: khi bị dồn đến chân tường, họ dám đứng lên chống lại áp bức — đúng như nhan đề đoạn trích: "tức nước vỡ bờ".
### 3. Đặc sắc nghệ thuật
- Tình huống truyện éo le, dồn dập, đẩy mâu thuẫn đến đỉnh điểm rồi bùng nổ.
- Xây dựng nhân vật điển hình trong hoàn cảnh điển hình: chị Dậu kết tinh vẻ đẹp và nỗi đau của người phụ nữ nông dân Việt Nam.
- Ngôn ngữ đối thoại sinh động, đậm màu sắc nông thôn; giọng văn khi xót xa cảm thương, khi căm phẫn tố cáo.
- Chi tiết nghệ thuật đắt giá: "bán con", "suất sưu của người chết", sự thay đổi cách xưng hô từ "cháu – ông" sang "bà – mày".