Bài 31: Phép trừ số có hai chữ số cho số có một chữ số

1. Kiến thức trọng tâm

Phép trừ số có hai chữ số cho số có một chữ số giúp các em lấy đi một phần của số lớn hơn $10$. Cách làm cũng là đặt tính rồi tính theo cột dọc: viết số bị trừ ở trên, số trừ ở dưới, sao cho chữ số hàng đơn vị thẳng cột với nhau. Sau đó, các em trừ từ phải sang trái: trừ hàng đơn vị trước, rồi trừ hàng chục sau.

Trường hợp không cần mượn: Ví dụ $28 - 5$. Trừ hàng đơn vị: $8 - 5 = 3$, viết $3$. Trừ hàng chục: $2 - 0 = 2$, viết $2$. Kết quả: $28 - 5 = 23$.

Trường hợp cần mượn: Ví dụ $32 - 7$. Hàng đơn vị: $2$ không trừ được cho $7$, nên mượn $1$ chục, tức là $12 - 7 = 5$, viết $5$, trả $1$ vào hàng chục của số trừ. Hàng chục: $3 - 1 = 2$, viết $2$. Kết quả: $32 - 7 = 25$. Các em cũng có thể nhớ theo cách khác: khi mượn, hàng chục của số bị trừ giảm đi $1$. Sau khi tính xong, các em thử cộng lại: $25 + 7 = 32$, đúng với số ban đầu, vậy kết quả đã đúng.

2. Ví dụ minh họa

Ví dụ 1: Tính $45 - 8$.

Lời giải: Hàng đơn vị: $5$ không trừ được cho $8$, mượn $1$ chục thành $15 - 8 = 7$, viết $7$, trả $1$. Hàng chục: $4 - 1 = 3$, viết $3$. Kết quả: $45 - 8 = 37$. Kiểm tra: $37 + 8 = 45$, đúng.

Ví dụ 2: Tính $56 - 4$.

Lời giải: Hàng đơn vị: $6 - 4 = 2$, viết $2$. Hàng chục: $5 - 0 = 5$, viết $5$. Kết quả: $56 - 4 = 52$.

3. Ghi nhớ

• Đặt tính: chữ số hàng đơn vị thẳng cột với nhau.
• Trừ từ phải sang trái: hàng đơn vị trước, hàng chục sau.
• Nếu hàng đơn vị không trừ được thì mượn $1$ chục, nhớ trả $1$ vào hàng chục.
• Kiểm tra lại bằng phép cộng: hiệu cộng với số trừ bằng số bị trừ.