Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 14: Thực hành: Nhân giống cây ăn quả bằng phương pháp ghép? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác. D. Ghép cây là nhân giống vô tính: cành ghép mang đặc tính cây mẹ, gốc ghép cung cấp bộ rễ.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 14: Thực hành: Nhân giống cây ăn quả bằng phương pháp ghép, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Cành ghép và gốc ghép phải có quan hệ họ hàng gần nhau. B. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 14: Thực hành: Nhân giống cây ăn quả bằng phương pháp ghép, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Ghép cây là phương pháp nhân giống vô tính trong đó một đoạn cành hoặc chồi của cây mẹ tốt, gọi là cành ghép, được gắn lên một cây khác gọi là gốc ghép. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 14: Thực hành: Nhân giống cây ăn quả bằng phương pháp ghép, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Điều kiện để ghép thành công là cành ghép và gốc ghép phải có quan hệ họ hàng gần nhau, thường thuộc cùng loài hoặc cùng chi. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 14: Thực hành: Nhân giống cây ăn quả bằng phương pháp ghép, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Ví dụ: Thực hành ghép mắt trên cây bưởi. Học sinh chọn gốc ghép là cây bưởi chua khỏe mạnh, đường kính thân khoảng 1 cm. Cành ghép lấy từ cây bưởi da xanh sai quả, cắt một mắt ghép có kèm theo một mảnh vỏ mỏng.
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 14: Thực hành: Nhân giống cây ăn quả bằng phương pháp ghép để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Trên thân gốc ghép, rạch hình chữ T, tách vỏ, đặt mắt ghép vào, buộc dây nilon cố định. Sau hai đến ba tuần, mắt ghép còn xanh là dấu hiệu ghép thành công, có thể tháo dây buộc và chăm sóc cây tiếp tục.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Nêu các bước của quy trình trồng trọt.
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Cơ giới hóa trong trồng trọt là gì? Nêu 2 ví dụ.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Chế biến sản phẩm trồng trọt nhằm mục đích gì? Cho 2 ví dụ.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Ghép cây là nhân giống vô tính: cành ghép mang đặc tính cây mẹ, gốc ghép cung cấp bộ rễ."
- Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Cành ghép và gốc ghép phải có quan hệ họ hàng gần nhau."
- Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Ghép cây là phương pháp nhân giống vô tính trong đó một đoạn cành hoặc chồi của cây mẹ tốt, gọi là cành ghép, được gắn lên một cây khác gọi là gốc ghép."
- Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Điều kiện để ghép thành công là cành ghép và gốc ghép phải có quan hệ họ hàng gần nhau, thường thuộc cùng loài hoặc cùng chi."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Ghép cây là phương pháp nhân giống vô tính trong đó một đoạn cành hoặc chồi của cây mẹ tốt, gọi là cành ghép, được gắn lên một cây khác gọi là gốc ghép. Sau khi liền sẹo, cành ghép và gốc ghép tạo thành một cây thống nhất, sinh trưởng và cho quả mang đặc tính của cành ghép.
- Tổng kết ghi nhớ: Ghép cây là nhân giống vô tính: cành ghép mang đặc tính cây mẹ, gốc ghép cung cấp bộ rễ.; Cành ghép và gốc ghép phải có quan hệ họ hàng gần nhau.; Thực hành ghép cần thao tác sạch, chính xác, chăm sóc cây sau ghép cẩn thận.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: Thực hành ghép mắt trên cây bưởi. Học sinh chọn gốc ghép là cây bưởi chua khỏe mạnh, đường kính thân khoảng 1 cm. Cành ghép lấy từ cây bưởi da xanh sai quả, cắt một mắt ghép có kèm theo một mảnh vỏ mỏng.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 14: Thực hành: Nhân giống cây ăn quả bằng phương pháp ghép (Ghép cây là nhân giống vô tính: cành ghép mang đặc tính cây mẹ, gốc ghép cung cấp bộ rễ.; Cành ghép và gốc ghép phải có quan hệ họ hàng gần nhau.; Thực hành ghép cần thao tác sạch, chính xác, chăm sóc cây sau ghép cẩn thận.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Trên thân gốc ghép, rạch hình chữ T, tách vỏ, đặt mắt ghép vào, buộc dây nilon cố định. Sau hai đến ba tuần, mắt ghép còn xanh là dấu hiệu ghép thành công, có thể tháo dây buộc và chăm sóc cây tiếp tục.
- Bài 4: Làm đất → gieo trồng → chăm sóc → phòng trừ sâu bệnh → thu hoạch → bảo quản, chế biến.
- Bài 5: Cơ giới hóa là dùng máy móc thay sức lao động thủ công. Ví dụ: máy cày, máy gieo, hệ thống tưới tự động.
- Bài 6: Bảo quản lâu hơn, tăng giá trị sử dụng và kinh tế. Ví dụ: sấy khô rau quả, làm mứt, đóng hộp.