1. Kiến thức trọng tâm
Ghép cây là phương pháp nhân giống vô tính trong đó một đoạn cành hoặc chồi của cây mẹ tốt, gọi là cành ghép, được gắn lên một cây khác gọi là gốc ghép. Sau khi liền sẹo, cành ghép và gốc ghép tạo thành một cây thống nhất, sinh trưởng và cho quả mang đặc tính của cành ghép.
Điều kiện để ghép thành công là cành ghép và gốc ghép phải có quan hệ họ hàng gần nhau, thường thuộc cùng loài hoặc cùng chi. Gốc ghép cần khỏe mạnh, bộ rễ phát triển tốt, không sâu bệnh. Cành ghép nên chọn từ cây mẹ có năng suất cao, chất lượng quả tốt, không sâu bệnh, cành bánh tẻ, mắt ngủ rõ.
Các phương pháp ghép phổ biến gồm ghép mắt, ghép cành, ghép nêm và ghép áp. Trong thực hành ở trường phổ thông, học sinh thường thực hiện ghép mắt hoặc ghép nêm trên các cây ăn quả như xoài, cam, bưởi.
Khi thực hành cần tuân thủ quy trình: chọn gốc ghép và cành ghép phù hợp, cắt tạo vết ghép phẳng và sạch, áp sát tượng tầng của hai phần, buộc cố định và che chắn vết ghép, chăm sóc cây sau ghép đúng cách.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Thực hành ghép mắt trên cây bưởi. Học sinh chọn gốc ghép là cây bưởi chua khỏe mạnh, đường kính thân khoảng 1 cm. Cành ghép lấy từ cây bưởi da xanh sai quả, cắt một mắt ghép có kèm theo một mảnh vỏ mỏng.
Trên thân gốc ghép, rạch hình chữ T, tách vỏ, đặt mắt ghép vào, buộc dây nilon cố định. Sau hai đến ba tuần, mắt ghép còn xanh là dấu hiệu ghép thành công, có thể tháo dây buộc và chăm sóc cây tiếp tục.
3. Ghi nhớ
- Ghép cây là nhân giống vô tính: cành ghép mang đặc tính cây mẹ, gốc ghép cung cấp bộ rễ.
- Cành ghép và gốc ghép phải có quan hệ họ hàng gần nhau.
- Thực hành ghép cần thao tác sạch, chính xác, chăm sóc cây sau ghép cẩn thận.