1. Kiến thức trọng tâm
Thương mại là hoạt động trao đổi, mua bán hàng hoá và dịch vụ, nối liền sản xuất với tiêu dùng. Thương mại gồm nội thương (trao đổi trong nước) và ngoại thương (xuất khẩu, nhập khẩu). Ngoại thương thúc đẩy phân công lao động quốc tế, mở rộng thị trường và tăng thu ngoại tệ. Cán cân xuất nhập khẩu là hiệu số giữa giá trị xuất khẩu và nhập khẩu; xuất siêu khi xuất khẩu lớn hơn nhập khẩu, nhập siêu khi ngược lại.
Tài chính ngân hàng là ngành dịch vụ quản lí tiền tệ, tín dụng, thanh toán, bảo hiểm và đầu tư. Ngân hàng huy động vốn nhàn rỗi, cho vay sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng, thúc đẩy kinh tế phát triển. Thị trường chứng khoán, bảo hiểm và các dịch vụ tài chính hiện đại ngày càng đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế.
Sự phát triển của thương mại và tài chính ngân hàng phụ thuộc vào trình độ phát triển kinh tế, thị trường, khoa học – công nghệ, chính sách và hội nhập quốc tế.
2. Ví dụ minh họa
Câu hỏi: Vì sao xuất khẩu giúp Việt Nam tăng trưởng kinh tế nhanh?
Lời giải: Việt Nam xuất khẩu nhiều mặt hàng như điện tử, dệt may, giày dép, nông sản, thủy sản, thu về ngoại tệ, tạo việc làm cho hàng triệu lao động và thúc đẩy doanh nghiệp nâng cao chất lượng sản phẩm. Các hiệp định thương mại tự do giúp hàng Việt Nam tiếp cận nhiều thị trường lớn. Tuy nhiên, phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu cũng khiến nền kinh tế dễ bị ảnh hưởng khi thị trường thế giới biến động, vì vậy cần đa dạng hoá thị trường và nâng cao giá trị gia tăng.
3. Ghi nhớ
- Thương mại gồm nội thương và ngoại thương; xuất siêu, nhập siêu là khái niệm quan trọng.
- Tài chính ngân hàng quản lí tiền tệ, tín dụng, thanh toán, bảo hiểm, đầu tư.
- Thương mại và tài chính thúc đẩy sản xuất, tiêu dùng và hội nhập.
- Cần đa dạng hoá thị trường và nâng cao giá trị gia tăng của hàng xuất khẩu.