1. Kiến thức trọng tâm
Môi trường là toàn bộ các điều kiện tự nhiên và xã hội bao quanh con người, bao gồm môi trường tự nhiên (đất, nước, không khí, sinh vật) và môi trường xã hội (dân cư, kinh tế, văn hoá). Môi trường cung cấp không gian sống, tài nguyên và nơi chứa đựng chất thải của con người.
Tài nguyên thiên nhiên là các thành phần của tự nhiên được con người khai thác, sử dụng để phục vụ đời sống và sản xuất. Tài nguyên gồm tài nguyên tái tạo (đất, nước, rừng, sinh vật) và tài nguyên không tái tạo (than, dầu khí, khoáng sản). Tài nguyên tái tạo có thể phục hồi nếu khai thác hợp lí; tài nguyên không tái tạo sẽ cạn kiệt nếu khai thác bừa bãi.
Hiện nay, môi trường đang bị ô nhiễm và suy thoái do hoạt động sản xuất, tiêu dùng, đô thị hoá và khai thác tài nguyên quá mức. Bảo vệ môi trường và sử dụng hợp lí tài nguyên là nhiệm vụ cấp bách của toàn nhân loại.
2. Ví dụ minh họa
Câu hỏi: Vì sao khai thác rừng bừa bãi gây hậu quả nghiêm trọng?
Lời giải: Rừng bị chặt phá làm mất nơi cư trú của động vật, giảm đa dạng sinh học, đất bị xói mòn, lũ lụt và hạn hán gia tăng, khí hậu biến đổi. Ví dụ: nhiều vùng đồi núi sau khi mất rừng đã xảy ra sạt lở đất, lũ quét gây thiệt hại lớn về người và tài sản. Ngược lại, trồng rừng, giao rừng cho người dân bảo vệ giúp rừng phục hồi, cải thiện môi trường và tạo sinh kế bền vững. Ví dụ này cho thấy bảo vệ rừng là bảo vệ cuộc sống của chính con người.
3. Ghi nhớ
- Môi trường gồm môi trường tự nhiên và môi trường xã hội.
- Tài nguyên: tái tạo và không tái tạo.
- Tài nguyên không tái tạo cạn kiệt nếu khai thác bừa bãi.
- Cần bảo vệ môi trường và sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên.