Bài tập — Bài 9: Khí quyển, các yếu tố khí hậu

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 9: Khí quyển, các yếu tố khí hậu? A. Khí quyển gồm 5 tầng; thời tiết diễn ra chủ yếu ở tầng đối lưu. B. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 9: Khí quyển, các yếu tố khí hậu, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Nhiệt độ giảm $0,6^{\circ}\text{C}$ khi lên cao 100 m. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 9: Khí quyển, các yếu tố khí hậu, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Khí quyển là lớp không khí bao quanh Trái Đất, gồm các tầng: đối lưu, bình lưu, trung lưu, nhiệt và tầng ngoài. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 9: Khí quyển, các yếu tố khí hậu, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục. D. Càng lên cao, nhiệt độ tầng đối lưu càng giảm, trung bình $0,6^{\circ}\text{C}$ khi lên cao 100 m.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 9: Khí quyển, các yếu tố khí hậu, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Câu hỏi: Hai địa điểm A và B cùng vĩ độ, A ở độ cao 200 m, B ở độ cao 1 200 m. Nơi nào lạnh hơn? Chênh lệch khoảng bao nhiêu độ C?

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 9: Khí quyển, các yếu tố khí hậu để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Lời giải: B lạnh hơn A vì càng lên cao nhiệt độ càng giảm. Chênh lệch độ cao là 1 000 m, nhiệt độ giảm khoảng $0,6^{\circ}\text{C} \times 10 = 6^{\circ}\text{C}$ . Vậy B lạnh hơn A khoảng $6^{\circ}\text{C}$ .

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Nêu đối tượng nghiên cứu của Địa lí tự nhiên và Địa lí kinh tế – xã hội.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Bản đồ có tỉ lệ 1 : 200 000 thuộc loại tỉ lệ lớn, trung bình hay nhỏ? Vì sao?

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Tính khoảng cách thực địa: trên bản đồ tỉ lệ 1 : 4 000 000, đoạn đường đo được 6,5 cm. Khoảng cách thực địa là bao nhiêu km?

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-A, 2-B, 3-C, 4-D.
Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (A): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Khí quyển gồm 5 tầng; thời tiết diễn ra chủ yếu ở tầng đối lưu."
- Câu 2 (B): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Nhiệt độ giảm $0,6^{\circ}\text{C}$ khi lên cao 100 m."
- Câu 3 (C): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Khí quyển là lớp không khí bao quanh Trái Đất, gồm các tầng: đối lưu, bình lưu, trung lưu, nhiệt và tầng ngoài."
- Câu 4 (D): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Càng lên cao, nhiệt độ tầng đối lưu càng giảm, trung bình $0,6^{\circ}\text{C}$ khi lên cao 100 m."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Khí quyển là lớp không khí bao quanh Trái Đất, gồm các tầng: đối lưu, bình lưu, trung lưu, nhiệt và tầng ngoài. Tầng đối lưu là tầng thấp nhất, chứa hầu hết hơi nước và diễn ra các hiện tượng thời tiết như mây, mưa, bão.
- Tổng kết ghi nhớ: Khí quyển gồm 5 tầng; thời tiết diễn ra chủ yếu ở tầng đối lưu.; Nhiệt độ giảm $0,6^{\circ}\text{C}$ khi lên cao 100 m.; Gió thổi từ nơi áp cao về nơi áp thấp; sườn đón gió mưa nhiều.
Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Câu hỏi: Hai địa điểm A và B cùng vĩ độ, A ở độ cao 200 m, B ở độ cao 1 200 m. Nơi nào lạnh hơn? Chênh lệch khoảng bao nhiêu độ C?
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 9: Khí quyển, các yếu tố khí hậu (Khí quyển gồm 5 tầng; thời tiết diễn ra chủ yếu ở tầng đối lưu.; Nhiệt độ giảm $0,6^{\circ}\text{C}$ khi lên cao 100 m.; Gió thổi từ nơi áp cao về nơi áp thấp; sườn đón gió mưa nhiều.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: B lạnh hơn A vì càng lên cao nhiệt độ càng giảm. Chênh lệch độ cao là 1 000 m, nhiệt độ giảm khoảng $0,6^{\circ}\text{C} \times 10 = 6^{\circ}\text{C}$ . Vậy B lạnh hơn A khoảng $6^{\circ}\text{C}$ .
Bài 4: Địa lí tự nhiên nghiên cứu các thành phần tự nhiên (địa hình, khí hậu, nước, đất, sinh vật) và quy luật của chúng. Địa lí kinh tế – xã hội nghiên cứu dân cư, sản xuất, đời sống và sự phân bố của chúng.
Bài 5: Tỉ lệ 1 : 200 000 là bản đồ tỉ lệ trung bình (quy ước: tỉ lệ lớn từ 1 : 200 000 trở lên chi tiết hơn; bản đồ 1 : 200 000 thường xếp vào tỉ lệ trung bình trong SGK phổ thông; chấp nhận câu trả lời "tỉ lệ trung bình" hoặc "ranh giới giữa tỉ lệ lớn và trung bình" nếu giải thích hợp lí).
Bài 6: 1 cm = 40 km → 6,5 cm = 260 km.

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

0,6^{\circ}\text{C}

khi lên cao 100 m. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.

0,6^{\circ}\text{C}

khi lên cao 100 m.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Câu hỏi: Hai địa điểm A và B cùng vĩ độ, A ở độ cao 200 m, B ở độ cao 1 200 m. Nơi nào lạnh hơn? Chênh lệch khoảng bao nhiêu độ C?

Lời giải: B lạnh hơn A vì càng lên cao nhiệt độ càng giảm. Chênh lệch độ cao là 1 000 m, nhiệt độ giảm khoảng $0,6^{\circ}\text{C} \times 10 = 6^{\circ}\text{C}$ . Vậy B lạnh hơn A khoảng $6^{\circ}\text{C}$ .

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Nêu đối tượng nghiên cứu của Địa lí tự nhiên và Địa lí kinh tế – xã hội.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Bản đồ có tỉ lệ 1 : 200 000 thuộc loại tỉ lệ lớn, trung bình hay nhỏ? Vì sao?

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-A, 2-B, 3-C, 4-D.

Giải thích chi tiết:

Câu 1 (A): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Khí quyển gồm 5 tầng; thời tiết diễn ra chủ yếu ở tầng đối lưu."
Câu 2 (B): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Nhiệt độ giảm $0,6^{\circ}\text{C}$ khi lên cao 100 m."
Câu 3 (C): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Khí quyển là lớp không khí bao quanh Trái Đất, gồm các tầng: đối lưu, bình lưu, trung lưu, nhiệt và tầng ngoài."
Câu 4 (D): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Càng lên cao, nhiệt độ tầng đối lưu càng giảm, trung bình $0,6^{\circ}\text{C}$ khi lên cao 100 m."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:

Nội dung cốt lõi cần trình bày: Khí quyển là lớp không khí bao quanh Trái Đất, gồm các tầng: đối lưu, bình lưu, trung lưu, nhiệt và tầng ngoài. Tầng đối lưu là tầng thấp nhất, chứa hầu hết hơi nước và diễn ra các hiện tượng thời tiết như mây, mưa, bão.
Tổng kết ghi nhớ: Khí quyển gồm 5 tầng; thời tiết diễn ra chủ yếu ở tầng đối lưu.; Nhiệt độ giảm $0,6^{\circ}\text{C}$ khi lên cao 100 m.; Gió thổi từ nơi áp cao về nơi áp thấp; sườn đón gió mưa nhiều.

Bài 2:

Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Câu hỏi: Hai địa điểm A và B cùng vĩ độ, A ở độ cao 200 m, B ở độ cao 1 200 m. Nơi nào lạnh hơn? Chênh lệch khoảng bao nhiêu độ C?
Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.

Bài 3:

Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 9: Khí quyển, các yếu tố khí hậu (Khí quyển gồm 5 tầng; thời tiết diễn ra chủ yếu ở tầng đối lưu.; Nhiệt độ giảm $0,6^{\circ}\text{C}$ khi lên cao 100 m.; Gió thổi từ nơi áp cao về nơi áp thấp; sườn đón gió mưa nhiều.).
Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: B lạnh hơn A vì càng lên cao nhiệt độ càng giảm. Chênh lệch độ cao là 1 000 m, nhiệt độ giảm khoảng $0,6^{\circ}\text{C} \times 10 = 6^{\circ}\text{C}$ . Vậy B lạnh hơn A khoảng $6^{\circ}\text{C}$ .

Bài 4: Địa lí tự nhiên nghiên cứu các thành phần tự nhiên (địa hình, khí hậu, nước, đất, sinh vật) và quy luật của chúng. Địa lí kinh tế – xã hội nghiên cứu dân cư, sản xuất, đời sống và sự phân bố của chúng.

Bài 5: Tỉ lệ 1 : 200 000 là bản đồ tỉ lệ trung bình (quy ước: tỉ lệ lớn từ 1 : 200 000 trở lên chi tiết hơn; bản đồ 1 : 200 000 thường xếp vào tỉ lệ trung bình trong SGK phổ thông; chấp nhận câu trả lời "tỉ lệ trung bình" hoặc "ranh giới giữa tỉ lệ lớn và trung bình" nếu giải thích hợp lí).

Bài 6: 1 cm = 40 km → 6,5 cm = 260 km.