Bài 14: Ôn tập chương 3

1. Kiến thức trọng tâm

Chương 3 hệ thống lại toàn bộ kiến thức về liên kết hoá học. Nội dung trọng tâm gồm quy tắc octet, liên kết ion, liên kết cộng hoá trị, liên kết hydrogen và tương tác van der Waals. Theo quy tắc octet, các nguyên tử có xu hướng đạt cấu hình electron bền vững của khí hiếm gần nhất, thường là 8 electron ở lớp ngoài cùng, bằng cách nhường, nhận hoặc góp chung electron.

Liên kết ion được hình thành do lực hút tĩnh điện giữa cation và anion, thường gặp khi kim loại điển hình kết hợp với phi kim điển hình, ví dụ $NaCl$, $MgO$. Liên kết cộng hoá trị được hình thành do sự góp chung electron giữa các nguyên tử, có thể là liên kết đơn, liên kết đôi hoặc liên kết ba, ví dụ $H_2$, $O_2$, $N_2$, $CO_2$. Độ âm điện quyết định tính phân cực của liên kết cộng hoá trị: hiệu độ âm điện càng lớn, liên kết càng phân cực. Liên kết hydrogen và tương tác van der Waals là các tương tác yếu giữa các phân tử, ảnh hưởng đến nhiệt độ sôi, nhiệt độ nóng chảy và độ tan của chất.

2. Ví dụ minh họa

Ví dụ 1. Viết quá trình hình thành liên kết ion trong phân tử $NaCl$. Nguyên tử Na nhường 1 electron tạo thành cation $Na^+$, nguyên tử Cl nhận 1 electron tạo thành anion $Cl^-$. Lực hút tĩnh điện giữa $Na^+$ và $Cl^-$ tạo thành liên kết ion.

Ví dụ 2. Xác định loại liên kết trong phân tử $HCl$ và $KCl$. Trong $HCl$, hai nguyên tử góp chung electron nên liên kết là cộng hoá trị phân cực. Trong $KCl$, K nhường electron cho Cl nên liên kết là liên kết ion.

Ví dụ 3. Giải thích vì sao ethanol tan tốt trong nước: giữa phân tử ethanol và phân tử nước hình thành liên kết hydrogen, giúp ethanol phân tán dễ dàng trong nước.

3. Ghi nhớ

• Quy tắc octet: nguyên tử hướng tới 8 electron lớp ngoài cùng.
• Liên kết ion: lực hút giữa cation và anion; liên kết cộng hoá trị: góp chung electron.
• Hiệu độ âm điện quyết định tính phân cực của liên kết.
• Liên kết hydrogen và tương tác van der Waals ảnh hưởng đến tính chất vật lí của chất.