Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Chủ đề 8: Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác. D. Hiến pháp là đạo luật cơ bản, có hiệu lực pháp lí cao nhất, quy định chế độ chính trị, kinh tế, văn hóa, giáo dục, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân và tổ chức bộ máy nhà nước.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Chủ đề 8: Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Hiến pháp là đạo luật cơ bản của Nhà nước, có hiệu lực pháp lí cao nhất, quy định những vấn đề nền tảng nhất của đất nước: chế độ chính trị, chế độ kinh tế, văn hóa, giáo dục, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, tổ chức bộ máy nhà nước. B. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Chủ đề 8: Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Chủ đề này tổng quan nội dung Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, gồm các bài về khái niệm, đặc điểm, vị trí của Hiến pháp; nội dung cơ bản của Hiến pháp về chế độ chính trị; về quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân; về kinh tế, văn hóa, xã hội, giáo dục, khoa học, công nghệ và môi trường. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Chủ đề 8: Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Hiến pháp năm 2013 là Hiến pháp hiện hành của nước ta. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Chủ đề 8: Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Tình huống: Một quy định của địa phương yêu cầu người dân phải xin phép khi tổ chức họp mặt gia đình đông người. Người dân cho rằng quy định này trái với quyền tự do hội họp được Hiến pháp ghi nhận.
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Chủ đề 8: Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Lời giải: Hiến pháp có hiệu lực pháp lí cao nhất, mọi văn bản dưới Hiến pháp phải phù hợp với Hiến pháp. Nếu quy định của địa phương hạn chế quyền tự do hội họp mà Hiến pháp bảo đảm, quy định đó phải được xem xét, sửa đổi hoặc bãi bỏ. Đây là biểu hiện của vị trí tối cao của Hiến pháp.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Tình huống: Gia đình bạn An kinh doanh cửa hàng tạp hóa, mỗi năm nộp thuế 20 triệu đồng. An thắc mắc: "Tiền thuế của gia đình mình được dùng vào việc gì?" Hãy trả lời câu hỏi của An bằng cách nêu các khoản chi ngân sách nhà nước.
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Phân tích tác động của thuế tiêu thụ đặc biệt đối với mặt hàng rượu, bia: vì sao Nhà nước áp dụng thuế suất cao đối với các mặt hàng này?
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Tình huống: Năm nay cam được mùa, giá cam giảm mạnh. Nhiều nông dân chặt bỏ vườn cam. Theo em, việc chặt bỏ vườn cam có hợp lí không? Phân tích dưới góc độ cơ chế thị trường và đề xuất giải pháp lâu dài.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Hiến pháp là đạo luật cơ bản, có hiệu lực pháp lí cao nhất, quy định chế độ chính trị, kinh tế, văn hóa, giáo dục, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân và tổ chức bộ máy nhà nước."
- Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Hiến pháp là đạo luật cơ bản của Nhà nước, có hiệu lực pháp lí cao nhất, quy định những vấn đề nền tảng nhất của đất nước: chế độ chính trị, chế độ kinh tế, văn hóa, giáo dục, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, tổ chức bộ máy nhà nước."
- Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Chủ đề này tổng quan nội dung Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, gồm các bài về khái niệm, đặc điểm, vị trí của Hiến pháp; nội dung cơ bản của Hiến pháp về chế độ chính trị; về quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân; về kinh tế, văn hóa, xã hội, giáo dục, khoa học, công nghệ và môi trường."
- Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Hiến pháp năm 2013 là Hiến pháp hiện hành của nước ta."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Chủ đề này tổng quan nội dung Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, gồm các bài về khái niệm, đặc điểm, vị trí của Hiến pháp; nội dung cơ bản của Hiến pháp về chế độ chính trị; về quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân; về kinh tế, văn hóa, xã hội, giáo dục, khoa học, công nghệ và môi trường. Hiến pháp là đạo luật cơ bản của Nhà nước, có hiệu lực pháp lí cao nhất, quy định những vấn đề nền tảng nhất của đất nước: chế độ chính trị, chế độ kinh tế, văn hóa, giáo dục, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, tổ chức bộ máy nhà nước.
- Tổng kết ghi nhớ: Hiến pháp là đạo luật cơ bản, có hiệu lực pháp lí cao nhất, quy định chế độ chính trị, kinh tế, văn hóa, giáo dục, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân và tổ chức bộ máy nhà nước.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Tình huống: Một quy định của địa phương yêu cầu người dân phải xin phép khi tổ chức họp mặt gia đình đông người. Người dân cho rằng quy định này trái với quyền tự do hội họp được Hiến pháp ghi nhận.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Chủ đề 8: Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam (Hiến pháp là đạo luật cơ bản, có hiệu lực pháp lí cao nhất, quy định chế độ chính trị, kinh tế, văn hóa, giáo dục, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân và tổ chức bộ máy nhà nước.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Hiến pháp có hiệu lực pháp lí cao nhất, mọi văn bản dưới Hiến pháp phải phù hợp với Hiến pháp. Nếu quy định của địa phương hạn chế quyền tự do hội họp mà Hiến pháp bảo đảm, quy định đó phải được xem xét, sửa đổi hoặc bãi bỏ. Đây là biểu hiện của vị trí tối cao của Hiến pháp.
- Bài 4: Tiền thuế được đưa vào ngân sách nhà nước để chi cho: đầu tư phát triển (đường, trường, trạm), chi thường xuyên (giáo dục, y tế, quản lí), trả nợ, an sinh xã hội.
- Bài 5: Rượu, bia ảnh hưởng xấu đến sức khỏe và trật tự xã hội. Thuế suất cao làm tăng giá, hạn chế tiêu dùng, đồng thời tăng nguồn thu ngân sách để khắc phục hậu quả.
- Bài 6: Chặt bỏ vườn cam là quyết định vội vàng: giá giảm chỉ là biến động ngắn hạn do cung vượt cầu. Giải pháp lâu dài: liên kết hợp tác xã, chế biến (nước ép, mứt), tìm thị trường mới, đa dạng cây trồng, ứng dụng công nghệ bảo quản.