1. Kiến thức trọng tâm
Chủ đề này tổng quan hai nội dung: thị trường và cơ chế thị trường. Thị trường là nơi diễn ra các hoạt động mua bán, trao đổi hàng hóa, dịch vụ giữa người mua và người bán. Thị trường hình thành khi có người mua, người bán, hàng hóa và giá cả.
Cơ chế thị trường là hệ thống các quan hệ kinh tế chịu sự tác động của quy luật cung, cầu, giá cả và cạnh tranh. Trong cơ chế thị trường, giá cả được hình thành qua thỏa thuận giữa người mua và người bán, phản ánh quan hệ cung cầu trên thị trường.
Thị trường và cơ chế thị trường có vai trò quan trọng: phân bổ nguồn lực, điều tiết sản xuất và tiêu dùng, thúc đẩy cạnh tranh, đổi mới công nghệ và nâng cao hiệu quả kinh tế. Tuy nhiên, cơ chế thị trường cũng có hạn chế như phân hóa giàu nghèo, ô nhiễm môi trường, vì vậy cần có sự quản lí của Nhà nước.
2. Ví dụ minh họa
Tình huống: Vào mùa hè, nhu cầu mua quạt điện tăng cao, nhiều cửa hàng tăng giá bán. Khi nguồn cung dồi dào trở lại, giá quạt giảm xuống.
Lời giải: Khi cầu tăng mà cung chưa kịp đáp ứng, giá quạt tăng. Khi cung tăng lên, giá giảm. Đó là biểu hiện của cơ chế thị trường: giá cả vận động theo quan hệ cung cầu, điều tiết hành vi của người mua và người bán mà không cần mệnh lệnh hành chính.
3. Ghi nhớ
Thị trường là nơi mua bán, trao đổi hàng hóa, dịch vụ. Cơ chế thị trường vận hành theo quy luật cung, cầu, giá cả và cạnh tranh, có vai trò phân bổ nguồn lực và thúc đẩy phát triển kinh tế.