Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 6: Các cuộc cách mạng công nghiệp thời cận đại? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. CMCN lần thứ nhất: máy hơi nước, dệt cơ khí, than đá và sắt thép. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 6: Các cuộc cách mạng công nghiệp thời cận đại, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại. D. CMCN lần thứ hai: điện năng, động cơ đốt trong, dầu mỏ, dây chuyền sản xuất.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 6: Các cuộc cách mạng công nghiệp thời cận đại, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Cách mạng công nghiệp là quá trình chuyển từ sản xuất thủ công sang sản xuất bằng máy móc, làm thay đổi căn bản kinh tế, xã hội loài người. B. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 6: Các cuộc cách mạng công nghiệp thời cận đại, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất (cuối thế kỉ XVIII – đầu thế kỉ XIX) bắt đầu ở Anh rồi lan sang châu Âu, Bắc Mỹ. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 6: Các cuộc cách mạng công nghiệp thời cận đại, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Câu hỏi: Vì sao nước Anh là nơi đầu tiên diễn ra cách mạng công nghiệp?
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 6: Các cuộc cách mạng công nghiệp thời cận đại để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Lời giải: Anh có nhiều điều kiện thuận lợi: tích lũy vốn từ thương mại và thuộc địa; nguồn than đá, quặng sắt dồi dào; thị trường tiêu thụ rộng lớn trong và ngoài nước; lực lượng lao động dồi dào do quá trình "rào đất cướp ruộng" đẩy nông dân vào thành thị; chính phủ ủng hộ phát triển kinh tế. Nhờ vậy, các phát minh kĩ thuật ở Anh nhanh chóng được ứng dụng vào sản xuất, mở đầu kỉ nguyên công nghiệp.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Thánh địa Mỹ Sơn là di sản của nền văn minh nào? Thờ thần nào?
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Vương quốc Phù Nam nổi tiếng với cảng thị nào?
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Nêu hai tôn giáo có ảnh hưởng sâu sắc đến văn minh Đông Nam Á cổ – trung đại.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-C, 2-D, 3-A, 4-B.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (C): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "CMCN lần thứ nhất: máy hơi nước, dệt cơ khí, than đá và sắt thép."
- Câu 2 (D): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "CMCN lần thứ hai: điện năng, động cơ đốt trong, dầu mỏ, dây chuyền sản xuất."
- Câu 3 (A): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Cách mạng công nghiệp là quá trình chuyển từ sản xuất thủ công sang sản xuất bằng máy móc, làm thay đổi căn bản kinh tế, xã hội loài người."
- Câu 4 (B): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất (cuối thế kỉ XVIII – đầu thế kỉ XIX) bắt đầu ở Anh rồi lan sang châu Âu, Bắc Mỹ."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Cách mạng công nghiệp là quá trình chuyển từ sản xuất thủ công sang sản xuất bằng máy móc, làm thay đổi căn bản kinh tế, xã hội loài người. Thời cận đại diễn ra hai cuộc cách mạng công nghiệp lớn.
- Tổng kết ghi nhớ: CMCN lần thứ nhất: máy hơi nước, dệt cơ khí, than đá và sắt thép.; CMCN lần thứ hai: điện năng, động cơ đốt trong, dầu mỏ, dây chuyền sản xuất.; Hệ quả: năng suất tăng, đô thị hóa, giai cấp công nhân – tư sản hình thành, kinh tế thế giới liên kết chặt chẽ.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Câu hỏi: Vì sao nước Anh là nơi đầu tiên diễn ra cách mạng công nghiệp?
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 6: Các cuộc cách mạng công nghiệp thời cận đại (CMCN lần thứ nhất: máy hơi nước, dệt cơ khí, than đá và sắt thép.; CMCN lần thứ hai: điện năng, động cơ đốt trong, dầu mỏ, dây chuyền sản xuất.; Hệ quả: năng suất tăng, đô thị hóa, giai cấp công nhân – tư sản hình thành, kinh tế thế giới liên kết chặt chẽ.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Anh có nhiều điều kiện thuận lợi: tích lũy vốn từ thương mại và thuộc địa; nguồn than đá, quặng sắt dồi dào; thị trường tiêu thụ rộng lớn trong và ngoài nước; lực lượng lao động dồi dào do quá trình "rào đất cướp ruộng" đẩy nông dân vào thành thị; chính phủ ủng hộ phát triển kinh tế. Nhờ vậy, các phát minh kĩ thuật ở Anh nhanh chóng được ứng dụng vào sản xuất, mở đầu kỉ nguyên công nghiệp.
- Bài 4: Văn minh Chăm-pa; thờ thần Shiva (Ấn Độ giáo).
- Bài 5: Cảng thị Óc Eo.
- Bài 6: Ấn Độ giáo và Phật giáo.