Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 1: Sức hấp dẫn của truyện kể? A. Truyện kể hấp dẫn nhờ cốt truyện chặt chẽ, nhân vật sinh động và cách kể chuyện phù hợp. Khi đọc truyện, cần chú ý tình tiết, nhân vật và thông điệp mà tác giả gửi gắm. B. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 1: Sức hấp dẫn của truyện kể, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Sức hấp dẫn của truyện kể đến từ cốt truyện lôi cuốn, nhân vật sống động và cách kể chuyện khéo léo. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 1: Sức hấp dẫn của truyện kể, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Truyện kể là loại hình văn học dùng cốt truyện, nhân vật và tình tiết để tái hiện đời sống. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 1: Sức hấp dẫn của truyện kể, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục. D. Cốt truyện thường có mở đầu, diễn biến, cao trào và kết thúc; mỗi tình tiết đều góp phần đẩy câu chuyện đi tới.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 1: Sức hấp dẫn của truyện kể, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Xét một truyện ngắn kể về một cậu học trò nghèo. Mở đầu, truyện giới thiệu cậu bé nhặt được chiếc ví tiền. Diễn biến kể lại quá trình cậu đấu tranh nội tâm giữa việc giữ ví và trả lại người mất. Cao trào là lúc cậu quyết định đứng đợi dưới mưa để trả ví. Kết thúc, cậu nhận được lời cảm ơn chân thành.
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 1: Sức hấp dẫn của truyện kể để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Nhờ cách sắp xếp tình tiết hợp lí, người đọc hồi hộp dõi theo từng quyết định của nhân vật. Chi tiết "đứng đợi dưới mưa" khắc họa tính trung thực, khiến nhân vật trở nên đáng nhớ.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Nêu ba yếu tố tạo nên sức hấp dẫn của truyện kể.
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Cốt truyện là gì? Lấy một ví dụ về cốt truyện của một truyện ngắn em đã đọc.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Nhân vật trong truyện kể được xây dựng bằng những cách nào? Kể tên ít nhất ba cách.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-A, 2-B, 3-C, 4-D.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (A): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Truyện kể hấp dẫn nhờ cốt truyện chặt chẽ, nhân vật sinh động và cách kể chuyện phù hợp. Khi đọc truyện, cần chú ý tình tiết, nhân vật và thông điệp mà tác giả gửi gắm."
- Câu 2 (B): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Sức hấp dẫn của truyện kể đến từ cốt truyện lôi cuốn, nhân vật sống động và cách kể chuyện khéo léo."
- Câu 3 (C): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Truyện kể là loại hình văn học dùng cốt truyện, nhân vật và tình tiết để tái hiện đời sống."
- Câu 4 (D): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Cốt truyện thường có mở đầu, diễn biến, cao trào và kết thúc; mỗi tình tiết đều góp phần đẩy câu chuyện đi tới."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Truyện kể là loại hình văn học dùng cốt truyện, nhân vật và tình tiết để tái hiện đời sống. Sức hấp dẫn của truyện kể đến từ cốt truyện lôi cuốn, nhân vật sống động và cách kể chuyện khéo léo.
- Tổng kết ghi nhớ: Truyện kể hấp dẫn nhờ cốt truyện chặt chẽ, nhân vật sinh động và cách kể chuyện phù hợp. Khi đọc truyện, cần chú ý tình tiết, nhân vật và thông điệp mà tác giả gửi gắm.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Xét một truyện ngắn kể về một cậu học trò nghèo. Mở đầu, truyện giới thiệu cậu bé nhặt được chiếc ví tiền. Diễn biến kể lại quá trình cậu đấu tranh nội tâm giữa việc giữ ví và trả lại người mất. Cao trào là lúc cậu quyết định đứng đợi dưới mưa để trả ví. Kết thúc, cậu nhận được lời cảm ơn chân thành.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 1: Sức hấp dẫn của truyện kể (Truyện kể hấp dẫn nhờ cốt truyện chặt chẽ, nhân vật sinh động và cách kể chuyện phù hợp. Khi đọc truyện, cần chú ý tình tiết, nhân vật và thông điệp mà tác giả gửi gắm.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Nhờ cách sắp xếp tình tiết hợp lí, người đọc hồi hộp dõi theo từng quyết định của nhân vật. Chi tiết "đứng đợi dưới mưa" khắc họa tính trung thực, khiến nhân vật trở nên đáng nhớ.
- Bài 4: Ba yếu tố: cốt truyện hấp dẫn; nhân vật sinh động; tình huống bất ngờ / cách kể chuyện lôi cuốn.
- Bài 5: Cốt truyện là hệ thống các sự kiện chính được sắp xếp theo trình tự nhất định, tạo nên diễn biến của câu chuyện. Ví dụ: học sinh tự lấy, phù hợp.
- Bài 6: Qua ngoại hình, hành động, lời nói, suy nghĩ, mối quan hệ với nhân vật khác.