Bài 5: Dữ liệu lôgic

1. Kiến thức trọng tâm

Dữ liệu lôgic là loại dữ liệu chỉ nhận một trong hai giá trị: đúng (True) hoặc sai (False). Trong máy tính, giá trị đúng thường được biểu diễn bằng số $1$ và giá trị sai bằng số $0$. Dữ liệu lôgic đóng vai trò quan trọng trong lập trình vì nó giúp máy tính đưa ra quyết định dựa trên điều kiện.

Các phép toán lôgic cơ bản gồm: phép VÀ (AND), phép HOẶC (OR) và phép PHỦ ĐỊNH (NOT). Phép AND cho kết quả đúng khi cả hai điều kiện đều đúng. Phép OR cho kết quả đúng khi ít nhất một trong hai điều kiện đúng. Phép NOT đảo ngược giá trị: NOT đúng thành sai, NOT sai thành đúng.

Trong lập trình, dữ liệu lôgic được dùng trong câu lệnh điều kiện và câu lệnh lặp. Ví dụ, chương trình kiểm tra "nếu điểm lớn hơn hoặc bằng $5$ thì đạt", điều kiện "điểm lớn hơn hoặc bằng $5$" là một biểu thức lôgic. Kết quả của biểu thức quyết định chương trình thực hiện nhánh lệnh nào.

Việc hiểu dữ liệu lôgic giúp người học viết chương trình đúng, kiểm soát được luồng thực hiện và xử lí các tình huống khác nhau trong thực tế.

2. Ví dụ minh họa

Ví dụ: Bạn An được khen thưởng nếu điểm trung bình từ $8,0$ trở lên VÀ không có môn nào dưới $6,5$. An có điểm trung bình $8,2$ nhưng có một môn $6,0$. Hỏi An có được khen thưởng không?

Lời giải: Điều kiện thứ nhất "điểm trung bình từ $8,0$ trở lên" là đúng. Điều kiện thứ hai "không có môn nào dưới $6,5$" là sai vì An có môn $6,0$. Phép AND giữa đúng và sai cho kết quả sai, vì vậy An không được khen thưởng.

3. Ghi nhớ

• Dữ liệu lôgic chỉ nhận hai giá trị: đúng hoặc sai.
• Các phép toán lôgic: AND, OR, NOT.
• AND đúng khi cả hai điều kiện đều đúng; OR đúng khi ít nhất một điều kiện đúng.
• Dữ liệu lôgic được dùng trong câu lệnh điều kiện và câu lệnh lặp.