1. Kiến thức trọng tâm
Định luật 1 Newton, còn gọi là định luật quán tính, phát biểu: nếu một vật không chịu tác dụng của lực nào hoặc chịu tác dụng của các lực có hợp lực bằng không, tức là , thì vật đang đứng yên sẽ tiếp tục đứng yên, vật đang chuyển động sẽ tiếp tục chuyển động thẳng đều.
Quán tính là tính chất của mọi vật có xu hướng bảo toàn trạng thái chuyển động của mình. Khối lượng là đại lượng đặc trưng cho mức quán tính của vật: vật có khối lượng càng lớn thì càng khó thay đổi vận tốc, tức là quán tính càng lớn. Định luật 1 Newton chỉ đúng trong hệ quy chiếu quán tính, là hệ quy chiếu đứng yên hoặc chuyển động thẳng đều so với các ngôi sao. Trong đời sống, quán tính giải thích nhiều hiện tượng như người ngồi trên xe bị ngả về sau khi xe tăng tốc, hay lao về trước khi xe phanh gấp.
2. Ví dụ minh họa
Giải thích vì sao khi xe buýt đang chạy nhanh mà phanh gấp, hành khách lại có xu hướng lao về phía trước.
Lời giải. Trước khi phanh, hành khách chuyển động cùng vận tốc với xe. Khi xe phanh gấp, xe giảm vận tốc nhanh, nhưng do quán tính, cơ thể hành khách vẫn giữ xu hướng chuyển động với vận tốc cũ nên lao về phía trước. Dây an toàn giúp giảm nguy hiểm trong tình huống này.
3. Ghi nhớ
- Định luật 1 Newton: hợp lực bằng không thì vật giữ nguyên trạng thái chuyển động.
- Quán tính là xu hướng bảo toàn vận tốc của vật.
- Khối lượng đặc trưng cho mức quán tính; khối lượng càng lớn, quán tính càng lớn.