Bài tập ôn tập Vật Lí 10 Kết nối tri thức Chương 1 (có đúng sai, trả lời ngắn)

1. Kiến thức trọng tâm

Chương 1 gồm các bài về làm quen với Vật lí, các quy tắc an toàn trong phòng thực hành, thực hành tính sai số trong phép đo và đo tốc độ của vật. Vật lí là môn khoa học nghiên cứu các quy luật vận động của vật chất và năng lượng trong tự nhiên, gắn liền với công nghệ và đời sống. Khi làm thí nghiệm, học sinh phải tuân thủ quy tắc an toàn: đeo kính bảo hộ, không chạm tay vào thiết bị đang hoạt động và xử lí đúng sự cố.

Mọi phép đo đều có sai số. Sai số tuyệt đối của phép đo được tính bằng $|\Delta x| = |\bar{x} - x_i|$, còn sai số tuyệt đối trung bình là $\overline{\Delta x} = \frac{\Delta x_1 + \Delta x_2 + \dots + \Delta x_n}{n}$. Kết quả đo được ghi dưới dạng $x = \bar{x} \pm \Delta x$, trong đó $\Delta x = \overline{\Delta x} + \Delta x_{dc}$ gồm sai số ngẫu nhiên và sai số dụng cụ.

Tốc độ trung bình của vật là $v_{tb} = \frac{s}{t}$, còn tốc độ tức thời là tốc độ tại một thời điểm xác định, đo bằng cổng quang điện hoặc cảm biến chuyển động.

2. Ví dụ minh họa

Đo chiều dài một vật 5 lần thu được các giá trị $12{,}1,cm$; $12{,}3,cm$; $12{,}2,cm$; $12{,}2,cm$; $12{,}2,cm$. Tính giá trị trung bình và ghi kết quả đo, biết sai số dụng cụ là $0{,}1,cm$.

Lời giải: Giá trị trung bình: $\bar{l} = \frac{12{,}1 + 12{,}3 + 12{,}2 + 12{,}2 + 12{,}2}{5} = 12{,}2,cm$. Sai số tuyệt đối trung bình: $\overline{\Delta l} = \frac{0{,}1 + 0{,}1 + 0 + 0 + 0}{5} = 0{,}04,cm$. Sai số toàn phần: $\Delta l = 0{,}04 + 0{,}1 = 0{,}14,cm \approx 0{,}1,cm$. Kết quả: $l = 12{,}2 \pm 0{,}1,cm$.

3. Ghi nhớ

• Ghi kết quả đo: $x = \bar{x} \pm \Delta x$.
• Sai số dụng cụ thường lấy bằng một nửa độ chia nhỏ nhất.
• Tốc độ trung bình: $v_{tb} = \frac{s}{t}$; tốc độ tức thời đo bằng cổng quang điện.