Bài tập — Bài 7: Đồ thị độ dịch chuyển – thời gian

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 7: Đồ thị độ dịch chuyển – thời gian? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Đồ thị $(d - t)$ của chuyển động thẳng đều là đường thẳng xiên. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 7: Đồ thị độ dịch chuyển – thời gian, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại. D. Vận tốc bằng độ dốc của đồ thị: $v = \frac{\Delta d}{\Delta t}$.

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 7: Đồ thị độ dịch chuyển – thời gian, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Đồ thị độ dịch chuyển – thời gian, kí hiệu là đồ thị $(d - t)$, biểu diễn sự thay đổi độ dịch chuyển $d$ của vật theo thời gian $t$. B. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 7: Đồ thị độ dịch chuyển – thời gian, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Từ đồ thị, ta có thể đọc vị trí của vật tại bất kì thời điểm nào và nhận biết tính chất chuyển động. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 7: Đồ thị độ dịch chuyển – thời gian, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Đồ thị $(d - t)$ của một người đi bộ là đường thẳng đi qua hai điểm $(0\ \text{s};\ 0\ \text{m})$ và $(10\ \text{s};\ 20\ \text{m})$. Tính vận tốc của người đó và độ dịch chuyển sau $25\ \text{s}$.

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 7: Đồ thị độ dịch chuyển – thời gian để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Lời giải. Vận tốc bằng độ dốc của đồ thị: $v = \frac{20 - 0}{10 - 0} = 2\ \text{m/s}$. Vì chuyển động thẳng đều nên độ dịch chuyển sau $25\ \text{s}$ là $d = v \cdot t = 2 \cdot 25 = 50\ \text{m}$.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Đồ thị độ dịch chuyển – thời gian của một vật gồm hai đoạn: từ $0$ đến $10,s$, độ dịch chuyển tăng từ $0$ lên $20,m$; từ $10,s$ đến $20,s$, độ dịch chuyển giữ nguyên $20,m$. Tính vận tốc của vật trong từng giai đoạn.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Đo đường kính một viên bi 4 lần, thu được: $2,02,cm$; $1,98,cm$; $2,00,cm$; $2,00,cm$. Tính giá trị trung bình và sai số tuyệt đối trung bình của phép đo.

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Một ca nô đi xuôi dòng $36,km$ trong $1,h$ và đi ngược dòng $36,km$ trong $1,5,h$. Giả sử vận tốc của ca nô và của dòng nước đều không đổi. Tính vận tốc của ca nô và vận tốc của dòng nước.

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

• Bảng đáp án: 1-C, 2-D, 3-A, 4-B.
• Giải thích chi tiết:
  • Câu 1 (C): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Đồ thị $(d - t)$ của chuyển động thẳng đều là đường thẳng xiên."
  • Câu 2 (D): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Vận tốc bằng độ dốc của đồ thị: $v = \frac{\Delta d}{\Delta t}$."
  • Câu 3 (A): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Đồ thị độ dịch chuyển – thời gian, kí hiệu là đồ thị $(d - t)$, biểu diễn sự thay đổi độ dịch chuyển $d$ của vật theo thời gian $t$."
  • Câu 4 (B): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Từ đồ thị, ta có thể đọc vị trí của vật tại bất kì thời điểm nào và nhận biết tính chất chuyển động."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

• Bài 1:
  • Nội dung cốt lõi cần trình bày: Đồ thị độ dịch chuyển – thời gian, kí hiệu là đồ thị $(d - t)$, biểu diễn sự thay đổi độ dịch chuyển $d$ của vật theo thời gian $t$. Trục hoành là thời gian, trục tung là độ dịch chuyển.
  • Tổng kết ghi nhớ: Đồ thị $(d - t)$ của chuyển động thẳng đều là đường thẳng xiên.; Vận tốc bằng độ dốc của đồ thị: $v = \frac{\Delta d}{\Delta t}$.; Giao điểm của hai đồ thị là vị trí hai vật gặp nhau.
• Bài 2:
  • Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Đồ thị $(d - t)$ của một người đi bộ là đường thẳng đi qua hai điểm $(0\ \text{s};\ 0\ \text{m})$ và $(10\ \text{s};\ 20\ \text{m})$. Tính vận tốc của người đó và độ dịch chuyển sau $25\ \text{s}$.
  • Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
• Bài 3:
  • Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 7: Đồ thị độ dịch chuyển – thời gian (Đồ thị $(d - t)$ của chuyển động thẳng đều là đường thẳng xiên.; Vận tốc bằng độ dốc của đồ thị: $v = \frac{\Delta d}{\Delta t}$.; Giao điểm của hai đồ thị là vị trí hai vật gặp nhau.).
  • Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải. Vận tốc bằng độ dốc của đồ thị: $v = \frac{20 - 0}{10 - 0} = 2\ \text{m/s}$. Vì chuyển động thẳng đều nên độ dịch chuyển sau $25\ \text{s}$ là $d = v \cdot t = 2 \cdot 25 = 50\ \text{m}$.
• Bài 4: Áp dụng trực tiếp kiến thức trọng tâm và quy tắc trong bài học để trình bày lời giải.
• Bài 5: Áp dụng trực tiếp kiến thức trọng tâm và quy tắc trong bài học để trình bày lời giải.
• Bài 6: Áp dụng trực tiếp kiến thức trọng tâm và quy tắc trong bài học để trình bày lời giải.