1. Kiến thức trọng tâm
Động cơ đốt trong hoạt động nhờ sự phối hợp của hai cơ cấu chính: cơ cấu trục khuỷu – thanh truyền và cơ cấu phân phối khí. Ngoài ra còn có các cơ cấu, hệ thống phụ trợ giúp động cơ làm việc ổn định.
Cơ cấu trục khuỷu – thanh truyền có nhiệm vụ biến chuyển động tịnh tiến của pít-tông thành chuyển động quay của trục khuỷu. Khi khí cháy giãn nở đẩy pít-tông đi xuống, thanh truyền đẩy tay quay của trục khuỷu, làm trục khuỷu quay và truyền công ra ngoài qua bánh đà. Bánh đà giúp trục khuỷu quay đều, dự trữ năng lượng cho các kì không sinh công. Pít-tông, xéc-măng, chốt pít-tông là các chi tiết quan trọng của cơ cấu này.
Cơ cấu phân phối khí điều khiển việc đóng, mở các xu-páp đúng thời điểm để nạp hỗn hợp mới vào xi-lanh và thải khí đã cháy ra ngoài. Cơ cấu gồm trục cam, con đội, đũa đẩy, cò mổ và xu-páp. Trục cam được dẫn động từ trục khuỷu qua xích hoặc dây đai, quay với tốc độ bằng một nửa tốc độ trục khuỷu ở động cơ 4 kì, bảo đảm mỗi xu-páp mở, đóng đúng thời điểm trong chu trình.
2. Ví dụ minh họa
Khi thợ sửa chữa kiểm tra một động cơ ô tô bị kêu lạch cạch, anh phát hiện khe hở xu-páp quá lớn do cò mổ mòn. Khe hở lớn làm xu-páp mở muộn, đóng sớm, động cơ nạp không đủ hỗn hợp nên yếu máy và kêu to.
Ví dụ cho thấy cơ cấu phân phối khí phải làm việc chính xác theo thời điểm. Chỉ một sai lệch nhỏ ở khe hở xu-páp cũng ảnh hưởng rõ rệt đến công suất và độ êm của động cơ.
3. Ghi nhớ
- Hai cơ cấu chính: cơ cấu trục khuỷu – thanh truyền và cơ cấu phân phối khí.
- Cơ cấu trục khuỷu – thanh truyền biến chuyển động tịnh tiến của pít-tông thành chuyển động quay.
- Bánh đà giúp trục khuỷu quay đều và dự trữ năng lượng.
- Cơ cấu phân phối khí đóng, mở xu-páp đúng thời điểm để nạp và thải khí.
- Trục cam quay với tốc độ bằng một nửa tốc độ trục khuỷu ở động cơ 4 kì.