1. Kiến thức trọng tâm
Vật liệu kim loại là nhóm vật liệu cơ khí quan trọng nhất, gồm kim loại đen (gang, thép) và kim loại màu (nhôm, đồng, kẽm, thiếc). Kim loại có tính dẫn điện, dẫn nhiệt tốt, độ bền cao và có thể gia công bằng nhiều phương pháp.
Hợp kim là vật liệu tạo thành khi nấu chảy kim loại với một hay nhiều nguyên tố khác. Nhờ pha thêm nguyên tố, hợp kim có tính chất vượt trội hơn kim loại nguyên chất. Ví dụ: thép là hợp kim của sắt với cacbon và một số nguyên tố khác; đồng thau là hợp kim của đồng với kẽm.
Gang chứa nhiều cacbon nên cứng, giòn, dễ đúc, dùng làm thân máy, vỏ máy. Thép chứa ít cacbon hơn, dẻo và bền, dùng làm trục, bánh răng, lò xo. Nhôm nhẹ, chống ăn mòn tốt, dùng làm khung cửa, vỏ máy bay.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: dao làm bếp thường làm bằng thép không gỉ vì cần sắc, bền và không bị gỉ khi tiếp xúc với nước và thực phẩm. Nếu dùng sắt nguyên chất, dao sẽ nhanh gỉ và mau cùn hơn.
Hoạt động mẫu: em hãy quan sát các đồ dùng trong nhà như nồi, chảo, kìm, kéo, khung cửa và xác định vật liệu làm ra chúng. Với mỗi đồ vật, hãy nêu một tính chất của vật liệu phù hợp với công dụng của đồ vật đó, chẳng hạn nồi nhôm nhẹ và dẫn nhiệt tốt.
3. Ghi nhớ
- Kim loại gồm kim loại đen (gang, thép) và kim loại màu (nhôm, đồng, kẽm).
- Hợp kim là kim loại pha thêm nguyên tố khác để cải thiện tính chất.
- Gang cứng giòn dễ đúc; thép dẻo bền; nhôm nhẹ, chống ăn mòn tốt.