1. Kiến thức trọng tâm
Thất nghiệp là tình trạng người trong độ tuổi lao động, có khả năng làm việc, đang tìm việc nhưng không tìm được việc làm. Tỉ lệ thất nghiệp là chỉ số phản ánh sức khỏe của nền kinh tế và thị trường lao động. Có nhiều loại thất nghiệp: thất nghiệp tạm thời khi chuyển việc, thất nghiệp cơ cấu do thay đổi công nghệ và ngành nghề, thất nghiệp chu kì do suy thoái kinh tế, thất nghiệp theo mùa vụ.
Nguyên nhân thất nghiệp gồm: kinh tế suy giảm, doanh nghiệp thu hẹp sản xuất; người lao động thiếu kĩ năng phù hợp; thông tin thị trường lao động chưa đầy đủ; một số người chưa sẵn sàng chấp nhận công việc hiện có.
Thất nghiệp gây hậu quả nặng nề: giảm thu nhập, đời sống khó khăn, ảnh hưởng tâm lí người lao động, giảm cầu tiêu dùng, tăng tệ nạn xã hội. Để giảm thất nghiệp, Nhà nước thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, hỗ trợ đào tạo lại, phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, còn người lao động cần chủ động học nghề và linh hoạt tìm việc.
2. Ví dụ minh họa
Một nhà máy dệt cũ đóng cửa vì không cạnh tranh nổi, nhiều công nhân mất việc. Một số công nhân học thêm nghề may công nghiệp hiện đại và nhanh chóng tìm được việc mới với thu nhập ổn định.
Lời giải: Đây là thất nghiệp cơ cấu do thay đổi công nghệ và thị trường. Những công nhân chủ động học nghề mới đã thích ứng kịp thời. Bài học: người lao động cần không ngừng học tập để tránh bị đào thải khỏi thị trường lao động.
3. Ghi nhớ
Thất nghiệp là có khả năng làm việc nhưng không tìm được việc; có nhiều loại và nguyên nhân khác nhau; học tập suốt đời và đào tạo lại là cách giảm thất nghiệp hiệu quả.