1. Kiến thức trọng tâm
Bên cạnh các cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, lịch sử Việt Nam còn ghi dấu nhiều cuộc khởi nghĩa và chiến tranh giải phóng nhằm lật đổ ách đô hộ, giành lại độc lập dân tộc. Tiêu biểu là khởi nghĩa Hai Bà Trưng (năm 40), khởi nghĩa Lý Bí (542), khởi nghĩa Mai Thúc Loan (713), khởi nghĩa Phùng Hưng (766 – 791), phong trào Tây Sơn (1771 – 1789) và Cách mạng tháng Tám năm 1945.
Các cuộc khởi nghĩa thường bùng nổ khi mâu thuẫn giữa nhân dân và chính quyền đô hộ trở nên gay gắt, đời sống nhân dân bị áp bức nặng nề. Lãnh tụ khởi nghĩa thường là những người có uy tín, biết tập hợp lực lượng và đề ra mục tiêu rõ ràng: đánh đuổi ngoại xâm, khôi phục độc lập.
Không phải cuộc khởi nghĩa nào cũng thành công, nhưng tất cả đều thể hiện tinh thần bất khuất, ý chí giành độc lập của dân tộc. Những thắng lợi như khởi nghĩa Hai Bà Trưng, phong trào Tây Sơn và Cách mạng tháng Tám đã mở ra những bước ngoặt quan trọng, khôi phục hoặc thiết lập nền độc lập cho đất nước.
2. Ví dụ minh họa
Câu hỏi: Vì sao Cách mạng tháng Tám năm 1945 được coi là cuộc cách mạng giải phóng dân tộc thành công tiêu biểu?
Lời giải: Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công vì đã kết hợp đúng đắn giữa thời cơ quốc tế thuận lợi (phát xít Nhật đầu hàng), sự chuẩn bị chu đáo của lực lượng cách mạng và sự nổi dậy đồng loạt của quần chúng nhân dân. Thắng lợi này đã xóa bỏ ách thống trị của thực dân, phong kiến, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, mở ra kỷ nguyên độc lập, tự do cho dân tộc.
3. Ghi nhớ
- Các cuộc khởi nghĩa và chiến tranh giải phóng đều hướng tới mục tiêu giành lại độc lập dân tộc.
- Thành công nhờ lãnh đạo đúng đắn, thời cơ thuận lợi và sức mạnh của quần chúng nhân dân.
- Dù thắng hay bại, các cuộc khởi nghĩa đều bồi đắp truyền thống đấu tranh bất khuất của dân tộc.