Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 3: Sự hình thành Liên bang Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô Viết? A. Tháng 10–1917: Cách mạng tháng Mười thắng lợi, chính quyền Xô viết ra đời. B. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 3: Sự hình thành Liên bang Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô Viết, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. 1918–1920: đánh thắng nội chiến và can thiệp đế quốc. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 3: Sự hình thành Liên bang Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô Viết, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Liên bang Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô Viết (Liên Xô) là nhà nước xã hội chủ nghĩa đầu tiên trên thế giới, được thành lập năm 1922 trên cơ sở thắng lợi của Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 3: Sự hình thành Liên bang Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô Viết, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục. D. Tháng 10–1917, dưới sự lãnh đạo của Đảng Bôn-sê-vích và Lê-nin, giai cấp công nhân và binh lính đã khởi nghĩa vũ trang, lật đổ Chính phủ lâm thời, thành lập chính quyền Xô viết.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 3: Sự hình thành Liên bang Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô Viết, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Câu hỏi: Chính sách kinh tế mới (NEP) của Lê-nin có tác dụng gì đối với nước Nga Xô viết sau nội chiến?
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 3: Sự hình thành Liên bang Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô Viết để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Lời giải: Sau nội chiến, kinh tế Nga kiệt quệ, nông dân bất bình với chế độ trưng thu lương thực thừa. Năm 1921, Lê-nin đề ra Chính sách kinh tế mới (NEP): thay trưng thu bằng thuế lương thực, nông dân được tự do bán phần lương thực còn lại; khôi phục một phần kinh tế tư nhân, cho phép buôn bán nhỏ và tư bản nước ngoài đầu tư. Nhờ NEP, sản xuất nông nghiệp và công nghiệp dần hồi phục, đời sống nhân dân được cải thiện, chính quyền Xô viết được củng cố.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Chính sách kinh tế mới (NEP) ở nước Nga Xô viết (1921) có nội dung chủ yếu nào?
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Nêu những thành tựu chính của công cuộc công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô trong những năm 1925 – 1941.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Vì sao Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917 có ý nghĩa lịch sử to lớn đối với phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới?
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-A, 2-B, 3-C, 4-D.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (A): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Tháng 10–1917: Cách mạng tháng Mười thắng lợi, chính quyền Xô viết ra đời."
- Câu 2 (B): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "1918–1920: đánh thắng nội chiến và can thiệp đế quốc."
- Câu 3 (C): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Liên bang Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô Viết (Liên Xô) là nhà nước xã hội chủ nghĩa đầu tiên trên thế giới, được thành lập năm 1922 trên cơ sở thắng lợi của Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917."
- Câu 4 (D): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Tháng 10–1917, dưới sự lãnh đạo của Đảng Bôn-sê-vích và Lê-nin, giai cấp công nhân và binh lính đã khởi nghĩa vũ trang, lật đổ Chính phủ lâm thời, thành lập chính quyền Xô viết."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Liên bang Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô Viết (Liên Xô) là nhà nước xã hội chủ nghĩa đầu tiên trên thế giới, được thành lập năm 1922 trên cơ sở thắng lợi của Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917. Tháng 2–1917, Cách mạng dân chủ tư sản ở Nga lật đổ chế độ Nga hoàng, thành lập Chính phủ lâm thời tư sản.
- Tổng kết ghi nhớ: Tháng 10–1917: Cách mạng tháng Mười thắng lợi, chính quyền Xô viết ra đời.; 1918–1920: đánh thắng nội chiến và can thiệp đế quốc.; 1921: Chính sách kinh tế mới (NEP) khôi phục kinh tế.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Câu hỏi: Chính sách kinh tế mới (NEP) của Lê-nin có tác dụng gì đối với nước Nga Xô viết sau nội chiến?
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 3: Sự hình thành Liên bang Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô Viết (Tháng 10–1917: Cách mạng tháng Mười thắng lợi, chính quyền Xô viết ra đời.; 1918–1920: đánh thắng nội chiến và can thiệp đế quốc.; 1921: Chính sách kinh tế mới (NEP) khôi phục kinh tế.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Sau nội chiến, kinh tế Nga kiệt quệ, nông dân bất bình với chế độ trưng thu lương thực thừa. Năm 1921, Lê-nin đề ra Chính sách kinh tế mới (NEP): thay trưng thu bằng thuế lương thực, nông dân được tự do bán phần lương thực còn lại; khôi phục một phần kinh tế tư nhân, cho phép buôn bán nhỏ và tư bản nước ngoài đầu tư. Nhờ NEP, sản xuất nông nghiệp và công nghiệp dần hồi phục, đời sống nhân dân được cải thiện, chính quyền Xô viết được củng cố.
- Bài 4: Thay trưng thu lương thực thừa bằng thuế lương thực; cho phép tự do buôn bán; tư nhân được mở xí nghiệp nhỏ; nhà nước nắm các ngành kinh tế then chốt.
- Bài 5: Từ nước nông nghiệp lạc hậu, Liên Xô trở thành cường quốc công nghiệp đứng đầu châu Âu, thứ hai thế giới; xóa nạn mù chữ; khoa học – giáo dục phát triển; quốc phòng được củng cố.
- Bài 6: Mở ra thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội; cổ vũ phong trào giải phóng dân tộc; chỉ ra con đường giải phóng cho các dân tộc bị áp bức.