1. Kiến thức trọng tâm
Thực hành bài toán sắp xếp giúp học sinh biến kiến thức về thuật toán sắp xếp thành chương trình chạy được. Quy trình gồm: phân tích yêu cầu, chọn thuật toán, cài đặt chương trình, chạy thử và kiểm tra kết quả. Học sinh cần xác định rõ yêu cầu: sắp xếp tăng dần hay giảm dần, dãy là số hay chuỗi, kết quả in toàn bộ dãy hay chỉ một phần.
Khi cài đặt, học sinh nên viết chương trình theo từng bước rõ ràng. Với sắp xếp nổi bọt, chương trình dùng hai vòng lặp lồng nhau: vòng ngoài đếm số lượt duyệt, vòng trong so sánh từng cặp kề nhau và đổi chỗ khi cần. Với sắp xếp chọn, chương trình tìm phần tử nhỏ nhất trong phần chưa sắp xếp rồi đổi chỗ lên đầu phần đó. Đặt tên biến rõ ràng và thêm ghi chú giúp chương trình dễ đọc, dễ sửa lỗi.
Sau đó, chạy thử với nhiều bộ dữ liệu: dãy đã sắp xếp, dãy sắp xếp ngược, dãy có phần tử bằng nhau, dãy một phần tử, dãy rỗng, để phát hiện lỗi và khẳng định chương trình chạy đúng.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: viết chương trình sắp xếp nổi bọt dãy 4, 3, 1 theo thứ tự tăng dần bằng Python.
day = [4, 3, 1]
n = len(day)
for i in range(n - 1):
for j in range(n - 1 - i):
if day[j] > day[j + 1]:
day[j], day[j + 1] = day[j + 1], day[j]
print(day)
Chạy chương trình: lượt đầu so sánh 4 và 3, đổi chỗ được 3, 4, 1; so sánh 4 và 1, đổi chỗ được 3, 1, 4. Lượt hai so sánh 3 và 1, đổi chỗ được 1, 3, 4. Chương trình in ra [1, 3, 4], đúng với dãy đã sắp xếp. Với dãy 2, 2, 1, chương trình in ra [1, 2, 2].
3. Ghi nhớ
- Thực hành gồm: phân tích, chọn thuật toán, cài đặt, chạy thử.
- Sắp xếp nổi bọt dùng hai vòng lặp lồng nhau, so sánh và đổi chỗ các cặp kề nhau.
- Sắp xếp chọn tìm phần tử nhỏ nhất rồi đổi chỗ lên đầu.
- Chạy thử với nhiều bộ dữ liệu, kể cả dãy đã sắp xếp, dãy ngược và dãy rỗng.