Bài tập — Bài 22: Thực hành cập nhật bảng dữ liệu có tham chiếu

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 22: Thực hành cập nhật bảng dữ liệu có tham chiếu? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác. D. Bảng có tham chiếu liên kết qua khóa ngoài, cập nhật phải giữ tính nhất quán toàn cơ sở dữ liệu.

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 22: Thực hành cập nhật bảng dữ liệu có tham chiếu, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Thêm bản ghi: khóa ngoài phải tồn tại trong bảng được tham chiếu. B. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 22: Thực hành cập nhật bảng dữ liệu có tham chiếu, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Trong cơ sở dữ liệu quan hệ, nhiều bảng liên kết với nhau qua khóa ngoài, tạo thành các bảng có tham chiếu. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 22: Thực hành cập nhật bảng dữ liệu có tham chiếu, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Ví dụ: xóa học sinh thì điểm thi của học sinh đó cũng phải xử lí; đổi mã lớp thì học sinh thuộc lớp đó cũng phải cập nhật. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 22: Thực hành cập nhật bảng dữ liệu có tham chiếu, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Ví dụ: bảng HocSinh có HS01, Nguyễn Văn An; bảng DiemThi có HS01, Toán, 8.5. Đổi mã HS01 thành HS10: nếu bật cập nhật lan truyền, bản ghi điểm tự đổi thành HS10, Toán, 8.5; nếu không, hệ thống báo lỗi hoặc để lại tham chiếu treo. Xóa học sinh HS01: nếu bật xóa lan truyền, bản ghi điểm tự động bị xóa; nếu không, hệ thống ngăn xóa. Thêm bản ghi điểm HS99, Toán, 7.0 bị từ chối vì HS99 không có trong bảng HocSinh.

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 22: Thực hành cập nhật bảng dữ liệu có tham chiếu để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Nhiều hệ quản trị hỗ trợ cập nhật lan truyền và xóa lan truyền: đổi khóa chính ở bảng được tham chiếu sẽ tự động đổi khóa ngoài ở bảng liên quan; xóa bản ghi ở bảng được tham chiếu sẽ tự động xóa các bản ghi liên quan.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Viết câu lệnh Python tạo mảng một chiều gồm các số 1, 3, 5, 7.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Cho mảng hai chiều b = [[2, 4], [6, 8]]. Viết câu lệnh in phần tử ở hàng 1, cột 0 (đếm từ 0).

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Nêu một điểm khác nhau giữa mảng một chiều và mảng hai chiều.

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

• Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.
• Giải thích chi tiết:
  • Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Bảng có tham chiếu liên kết qua khóa ngoài, cập nhật phải giữ tính nhất quán toàn cơ sở dữ liệu."
  • Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Thêm bản ghi: khóa ngoài phải tồn tại trong bảng được tham chiếu."
  • Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Trong cơ sở dữ liệu quan hệ, nhiều bảng liên kết với nhau qua khóa ngoài, tạo thành các bảng có tham chiếu."
  • Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Ví dụ: xóa học sinh thì điểm thi của học sinh đó cũng phải xử lí; đổi mã lớp thì học sinh thuộc lớp đó cũng phải cập nhật."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

• Bài 1:
  • Nội dung cốt lõi cần trình bày: Trong cơ sở dữ liệu quan hệ, nhiều bảng liên kết với nhau qua khóa ngoài, tạo thành các bảng có tham chiếu. Khi cập nhật một bảng có tham chiếu, phải đảm bảo tính nhất quán của toàn bộ cơ sở dữ liệu.
  • Tổng kết ghi nhớ: Bảng có tham chiếu liên kết qua khóa ngoài, cập nhật phải giữ tính nhất quán toàn cơ sở dữ liệu.; Thêm bản ghi: khóa ngoài phải tồn tại trong bảng được tham chiếu.; Sửa, xóa bản ghi được tham chiếu cần xử lí các bản ghi liên quan trước.
• Bài 2:
  • Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: bảng HocSinh có HS01, Nguyễn Văn An; bảng DiemThi có HS01, Toán, 8.5. Đổi mã HS01 thành HS10: nếu bật cập nhật lan truyền, bản ghi điểm tự đổi thành HS10, Toán, 8.5; nếu không, hệ thống báo lỗi hoặc để lại tham chiếu treo. Xóa học sinh HS01: nếu bật xóa lan truyền, bản ghi điểm tự động bị xóa; nếu không, hệ thống ngăn xóa. Thêm bản ghi điểm HS99, Toán, 7.0 bị từ chối vì HS99 không có trong bảng HocSinh.
  • Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
• Bài 3:
  • Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 22: Thực hành cập nhật bảng dữ liệu có tham chiếu (Bảng có tham chiếu liên kết qua khóa ngoài, cập nhật phải giữ tính nhất quán toàn cơ sở dữ liệu.; Thêm bản ghi: khóa ngoài phải tồn tại trong bảng được tham chiếu.; Sửa, xóa bản ghi được tham chiếu cần xử lí các bản ghi liên quan trước.).
  • Lời giải mẫu/Nhận xét: Nhiều hệ quản trị hỗ trợ cập nhật lan truyền và xóa lan truyền: đổi khóa chính ở bảng được tham chiếu sẽ tự động đổi khóa ngoài ở bảng liên quan; xóa bản ghi ở bảng được tham chiếu sẽ tự động xóa các bản ghi liên quan.
• Bài 4: a = [1, 3, 5, 7].
• Bài 5: print(b[1][0]) → in ra 6.
• Bài 6: Ví dụ: mảng một chiều là danh sách tuyến tính, mỗi phần tử có một chỉ số; mảng hai chiều là bảng có hàng và cột, mỗi phần tử có hai chỉ số (hàng, cột).