Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Chủ đề 3: Đạo đức, pháp luật và văn hóa trong môi trường số? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Tôn trọng quyền riêng tư, không phát tán tin giả, không bắt nạt qua mạng. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Chủ đề 3: Đạo đức, pháp luật và văn hóa trong môi trường số, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Tuân thủ pháp luật về an toàn thông tin, bản quyền và bảo vệ dữ liệu cá nhân. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Chủ đề 3: Đạo đức, pháp luật và văn hóa trong môi trường số, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học. D. Môi trường số mang lại nhiều tiện ích nhưng cũng đặt ra những vấn đề về đạo đức, pháp luật và văn hóa.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Chủ đề 3: Đạo đức, pháp luật và văn hóa trong môi trường số, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Ứng xử có đạo đức trong môi trường số thể hiện ở việc tôn trọng quyền riêng tư của người khác, không phát tán tin giả, không bắt nạt qua mạng, không sao chép trái phép sản phẩm của người khác. B. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Chủ đề 3: Đạo đức, pháp luật và văn hóa trong môi trường số, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Ví dụ: bạn Nam thấy một bài đăng chưa kiểm chứng nói xấu một bạn trong lớp và định chia sẻ tiếp. Theo em, Nam nên làm gì?
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Chủ đề 3: Đạo đức, pháp luật và văn hóa trong môi trường số để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Lời giải: Nam không nên chia sẻ bài đăng đó, vì thông tin chưa kiểm chứng có thể là tin giả, gây tổn thương cho người bị nhắc đến và vi phạm đạo đức, pháp luật. Thay vào đó, Nam nên kiểm chứng thông tin, nhắc nhở người đăng gỡ bài nếu sai sự thật, và báo cho thầy cô hoặc người lớn khi cần. Hành động đúng đắn này góp phần xây dựng môi trường mạng lành mạnh.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Khi dùng phần mềm chạy trên Internet, em cần có những gì? ---
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). So sánh phần mềm nguồn mở và phần mềm thương mại theo 2 tiêu chí: mã nguồn và chi phí.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Một bạn muốn cùng các bạn trong nhóm soạn thảo một bài thuyết trình nhưng các bạn ở xa nhau. Em hãy đề xuất giải pháp dùng phần mềm chạy trên Internet và nêu 2 lợi ích.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-B, 2-C, 3-D, 4-A.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (B): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Tôn trọng quyền riêng tư, không phát tán tin giả, không bắt nạt qua mạng."
- Câu 2 (C): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Tuân thủ pháp luật về an toàn thông tin, bản quyền và bảo vệ dữ liệu cá nhân."
- Câu 3 (D): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Môi trường số mang lại nhiều tiện ích nhưng cũng đặt ra những vấn đề về đạo đức, pháp luật và văn hóa."
- Câu 4 (A): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Ứng xử có đạo đức trong môi trường số thể hiện ở việc tôn trọng quyền riêng tư của người khác, không phát tán tin giả, không bắt nạt qua mạng, không sao chép trái phép sản phẩm của người khác."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Môi trường số mang lại nhiều tiện ích nhưng cũng đặt ra những vấn đề về đạo đức, pháp luật và văn hóa. Chủ đề này tóm tắt các bài học giúp học sinh ứng xử đúng đắn trên không gian mạng: Bài 5 kết nối máy tính với các thiết bị số một cách an toàn; Bài 6 lưu trữ và chia sẻ tệp tin trên Internet có trách nhiệm; Bài 7 thực hành tìm kiếm thông tin trên Internet; Bài 8 thực hành nâng cao sử dụng thư điện tử và mạng xã hội; Bài 9 giao tiếp an toàn trên Internet.
- Tổng kết ghi nhớ: Tôn trọng quyền riêng tư, không phát tán tin giả, không bắt nạt qua mạng.; Tuân thủ pháp luật về an toàn thông tin, bản quyền và bảo vệ dữ liệu cá nhân.; Giao tiếp lịch sự, kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: bạn Nam thấy một bài đăng chưa kiểm chứng nói xấu một bạn trong lớp và định chia sẻ tiếp. Theo em, Nam nên làm gì?
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Chủ đề 3: Đạo đức, pháp luật và văn hóa trong môi trường số (Tôn trọng quyền riêng tư, không phát tán tin giả, không bắt nạt qua mạng.; Tuân thủ pháp luật về an toàn thông tin, bản quyền và bảo vệ dữ liệu cá nhân.; Giao tiếp lịch sự, kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Nam không nên chia sẻ bài đăng đó, vì thông tin chưa kiểm chứng có thể là tin giả, gây tổn thương cho người bị nhắc đến và vi phạm đạo đức, pháp luật. Thay vào đó, Nam nên kiểm chứng thông tin, nhắc nhở người đăng gỡ bài nếu sai sự thật, và báo cho thầy cô hoặc người lớn khi cần. Hành động đúng đắn này góp phần xây dựng môi trường mạng lành mạnh.
- Bài 4: Cần có: thiết bị (máy tính/điện thoại), kết nối Internet, trình duyệt web và tài khoản (nếu dịch vụ yêu cầu).
- Bài 5: Mã nguồn: nguồn mở công khai, được xem/sửa; thương mại đóng mã nguồn, không được xem/sửa. Chi phí: nguồn mở thường miễn phí hoặc rẻ; thương mại thường phải mua bản quyền.
- Bài 6: Dùng Google Slides / PowerPoint trực tuyến. Lợi ích: nhiều người cùng soạn thảo thời gian thực; tài liệu lưu tự động trên đám mây, dễ chia sẻ.