Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 15: Ứng dụng công nghệ sinh học trong chọn và nhân giống thuỷ sản? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Công nghệ sinh học giúp chọn giống chính xác nhờ chỉ thị phân tử. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 15: Ứng dụng công nghệ sinh học trong chọn và nhân giống thuỷ sản, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Giống đơn tính, tam bội và chuyển gen nâng cao năng suất và chất lượng. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 15: Ứng dụng công nghệ sinh học trong chọn và nhân giống thuỷ sản, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học. D. Công nghệ sinh học là công cụ quan trọng giúp chọn và nhân giống thủy sản nhanh hơn, chính xác hơn và hiệu quả hơn so với phương pháp truyền thống.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 15: Ứng dụng công nghệ sinh học trong chọn và nhân giống thuỷ sản, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Trong chọn giống, công nghệ sinh học hỗ trợ đánh giá di truyền bằng chỉ thị phân tử. B. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 15: Ứng dụng công nghệ sinh học trong chọn và nhân giống thuỷ sản, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Ví dụ 1: Người ta dùng chỉ thị phân tử để chọn cá tra bố mẹ mang gen tăng trưởng nhanh, tạo đàn con giống lớn nhanh, đồng đều, rút ngắn thời gian nuôi.
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 15: Ứng dụng công nghệ sinh học trong chọn và nhân giống thuỷ sản để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Ví dụ 2: Tôm thẻ chân trắng được chọn giống bằng phương pháp di truyền kết hợp kiểm tra mầm bệnh, tạo ra tôm giống sạch bệnh, kháng bệnh đốm trắng tốt hơn.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Khi phát hiện thủy sản bị bệnh, cần làm gì đầu tiên?
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Nêu 2 biện pháp bảo vệ nguồn lợi thủy sản.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Khai thác nguồn lợi thủy sản bền vững cần tuân thủ những nguyên tắc nào?
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-B, 2-C, 3-D, 4-A.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (B): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Công nghệ sinh học giúp chọn giống chính xác nhờ chỉ thị phân tử."
- Câu 2 (C): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Giống đơn tính, tam bội và chuyển gen nâng cao năng suất và chất lượng."
- Câu 3 (D): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Công nghệ sinh học là công cụ quan trọng giúp chọn và nhân giống thủy sản nhanh hơn, chính xác hơn và hiệu quả hơn so với phương pháp truyền thống."
- Câu 4 (A): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Trong chọn giống, công nghệ sinh học hỗ trợ đánh giá di truyền bằng chỉ thị phân tử."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Công nghệ sinh học là công cụ quan trọng giúp chọn và nhân giống thủy sản nhanh hơn, chính xác hơn và hiệu quả hơn so với phương pháp truyền thống. Nhờ công nghệ sinh học, người nuôi có thể tạo ra giống thủy sản tăng trưởng nhanh, kháng bệnh tốt và thích nghi với môi trường.
- Tổng kết ghi nhớ: Công nghệ sinh học giúp chọn giống chính xác nhờ chỉ thị phân tử.; Giống đơn tính, tam bội và chuyển gen nâng cao năng suất và chất lượng.; Thụ tinh nhân tạo và bảo quản lạnh tinh trùng giúp chủ động sản xuất giống.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ 1: Người ta dùng chỉ thị phân tử để chọn cá tra bố mẹ mang gen tăng trưởng nhanh, tạo đàn con giống lớn nhanh, đồng đều, rút ngắn thời gian nuôi.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 15: Ứng dụng công nghệ sinh học trong chọn và nhân giống thuỷ sản (Công nghệ sinh học giúp chọn giống chính xác nhờ chỉ thị phân tử.; Giống đơn tính, tam bội và chuyển gen nâng cao năng suất và chất lượng.; Thụ tinh nhân tạo và bảo quản lạnh tinh trùng giúp chủ động sản xuất giống.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Ví dụ 2: Tôm thẻ chân trắng được chọn giống bằng phương pháp di truyền kết hợp kiểm tra mầm bệnh, tạo ra tôm giống sạch bệnh, kháng bệnh đốm trắng tốt hơn.
- Bài 4: Xác định nguyên nhân, cách li (nếu có thể), xử lí môi trường, áp dụng biện pháp trị bệnh phù hợp, báo cơ quan thú y thủy sản khi cần.
- Bài 5: Bảo vệ khu vực sinh sản; thả giống tái tạo nguồn lợi; quy định mùa vụ, kích cỡ khai thác; xử phạt khai thác trái phép.
- Bài 6: Dùng ngư cụ cho phép; khai thác đúng mùa vụ, đúng kích cỡ; bảo vệ khu vực sinh sản; ghi chép sản lượng.