Bài 3: Mạch điện xoay chiều ba pha

1. Kiến thức trọng tâm

Mạch điện xoay chiều ba pha là hệ thống gồm ba dòng điện xoay chiều một pha có cùng tần số, cùng biên độ nhưng lệch pha nhau một góc $120^{\circ}$. Ba pha thường được kí hiệu là A, B, C hoặc L1, L2, L3.

Nguồn điện ba pha gồm ba cuộn dây đặt lệch nhau $120^{\circ}$ trên stato của máy phát điện. Khi rôto quay, trong mỗi cuộn dây xuất hiện một suất điện động xoay chiều hình sin. Các tải ba pha thường gặp là động cơ điện ba pha, lò điện, máy biến áp ba pha.

Mạch ba pha có hai cách nối cơ bản: nối sao (Y) và nối tam giác ($\Delta$). Nối sao có dây trung tính, cung cấp hai cấp điện áp: điện áp dây $U_d = \sqrt{3} , U_p$ và điện áp pha $U_p$. Nối tam giác chỉ có điện áp dây bằng điện áp pha.

2. Ví dụ minh họa

Ví dụ: Lưới điện hạ áp ở Việt Nam có điện áp dây $380,V$ và điện áp pha $220,V$. Động cơ ba pha công suất lớn được nối vào lưới ba pha để làm việc ổn định, trong khi các hộ gia đình chỉ dùng một pha $220,V$ lấy từ lưới ba pha.

Hoạt động: Hãy tính điện áp dây của một mạch ba pha nối sao có điện áp pha $U_p = 220,V$ và cho biết vì sao động cơ ba pha được dùng phổ biến trong công nghiệp.

3. Ghi nhớ

• Mạch ba pha gồm ba dòng điện lệch pha nhau $120^{\circ}$.
• Hai cách nối cơ bản: nối sao (Y) và nối tam giác ($\Delta$).
• Điện áp dây trong mạch nối sao: $U_d = \sqrt{3} , U_p$.