1. Kiến thức trọng tâm
Vẽ biểu đồ là kĩ năng quan trọng để thể hiện và phân tích sự phát triển của ngành công nghiệp. Trước hết, cần xác định đúng dạng biểu đồ phù hợp với bảng số liệu. Biểu đồ cột thường dùng để thể hiện giá trị tuyệt đối hoặc so sánh giữa các năm, các vùng. Biểu đồ đường thể hiện tốc độ tăng trưởng, xu hướng biến động qua thời gian. Biểu đồ tròn thể hiện cơ cấu, còn biểu đồ miền thể hiện sự chuyển dịch cơ cấu theo thời gian.
Khi vẽ, cần ghi đầy đủ tên biểu đồ, chú thích, đơn vị, trục tung và trục hoành, đảm bảo tỉ lệ cân đối, chính xác, sạch đẹp. Sau khi vẽ, việc nhận xét phải bám sát số liệu: nêu xu hướng chung, chỉ ra giai đoạn tăng nhanh hay chậm, so sánh giữa các đối tượng, đồng thời giải thích nguyên nhân dựa trên các nhân tố như nguồn nguyên liệu, lao động, vốn, khoa học công nghệ, thị trường và chính sách phát triển công nghiệp.
2. Ví dụ minh họa
Cho bảng số liệu minh họa: giá trị sản xuất công nghiệp của một tỉnh (đơn vị: nghìn tỉ đồng) năm 2015 là 40, năm 2018 là 58, năm 2021 là 82, năm 2023 là 105. Yêu cầu: vẽ biểu đồ cột và nhận xét.
Lời giải: Vẽ biểu đồ cột với trục hoành là các năm, trục tung là giá trị sản xuất. Các cột cao dần theo thời gian, thể hiện giá trị sản xuất công nghiệp tăng liên tục. Từ năm 2015 đến năm 2023, giá trị tăng nghìn tỉ đồng, gấp khoảng lần. Tốc độ tăng nhanh hơn ở giai đoạn sau, cho thấy công nghiệp của tỉnh phát triển mạnh nhờ thu hút đầu tư, mở rộng khu công nghiệp và nâng cao năng lực sản xuất.
3. Ghi nhớ
- Chọn đúng dạng biểu đồ phù hợp với yêu cầu và bảng số liệu.
- Vẽ chính xác, đầy đủ tên, chú thích, đơn vị và số liệu.
- Nhận xét theo trình tự: xu hướng chung, so sánh, giải thích nguyên nhân.
- Kết hợp số liệu cụ thể với kiến thức về các nhân tố phát triển công nghiệp.