Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 5: Truyền thống và nghệ thuật đánh giặc giữ nước của địa phương? A. Truyền thống và nghệ thuật đánh giặc giữ nước của địa phương là niềm tự hào của quê hương. Học sinh cần tìm hiểu, trân trọng, giữ gìn và phát huy truyền thống đó trong học tập và cuộc sống. B. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 5: Truyền thống và nghệ thuật đánh giặc giữ nước của địa phương, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Truyền thống đó thể hiện ở tinh thần yêu nước, đoàn kết, kiên cường, bất khuất; ở những chiến công, gương anh hùng, liệt sĩ; ở các di tích lịch sử, lễ hội truyền thống được giữ gìn qua nhiều thế hệ. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 5: Truyền thống và nghệ thuật đánh giặc giữ nước của địa phương, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Mỗi địa phương ở Việt Nam đều có truyền thống đấu tranh chống giặc ngoại xâm và nghệ thuật đánh giặc giữ nước riêng, gắn với điều kiện tự nhiên, lịch sử và con người nơi đó. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 5: Truyền thống và nghệ thuật đánh giặc giữ nước của địa phương, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục. D. Nghệ thuật đánh giặc giữ nước của địa phương thường vận dụng sáng tạo nghệ thuật quân sự của dân tộc: lấy ít địch nhiều, lấy yếu thắng mạnh; kết hợp chặt chẽ giữa lực lượng vũ trang với toàn dân; đánh địch bằng nhiều cách: phục kích, tập kích, du kích, vây hãm; lợi dụng địa hình, địa vật như sông ngòi, rừng núi, làng xóm để bố trí trận địa.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 5: Truyền thống và nghệ thuật đánh giặc giữ nước của địa phương, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Ví dụ: Tổ của bạn Lan được giao tìm hiểu về một di tích lịch sử ở địa phương, nơi từng diễn ra trận đánh du kích của quân dân trong kháng chiến. Các bạn đã làm: đến tham quan di tích, phỏng vấn người cao tuổi, ghi chép lại câu chuyện, sau đó trình bày trước lớp. Em hãy nhận xét cách làm của tổ bạn Lan.
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 5: Truyền thống và nghệ thuật đánh giặc giữ nước của địa phương để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Lời giải: Cách làm của tổ bạn Lan rất tốt vì kết hợp nhiều hình thức: tham quan thực tế, phỏng vấn nhân chứng, ghi chép và trình bày. Nhờ đó, các bạn không chỉ biết tên di tích mà còn hiểu rõ cách quân dân địa phương lợi dụng địa hình, tổ chức trận đánh, cũng như tinh thần dũng cảm, mưu trí của cha ông.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Nêu cách tìm sao Bắc Cực bằng chòm sao Bắc Đẩu.
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Khi hành quân, để giữ đúng phương hướng cần kết hợp những gì?
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Đúng hay sai: "Khi bắn súng, có thể chĩa súng vào người khác để đùa."
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-A, 2-B, 3-C, 4-D.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (A): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Truyền thống và nghệ thuật đánh giặc giữ nước của địa phương là niềm tự hào của quê hương. Học sinh cần tìm hiểu, trân trọng, giữ gìn và phát huy truyền thống đó trong học tập và cuộc sống."
- Câu 2 (B): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Truyền thống đó thể hiện ở tinh thần yêu nước, đoàn kết, kiên cường, bất khuất; ở những chiến công, gương anh hùng, liệt sĩ; ở các di tích lịch sử, lễ hội truyền thống được giữ gìn qua nhiều thế hệ."
- Câu 3 (C): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Mỗi địa phương ở Việt Nam đều có truyền thống đấu tranh chống giặc ngoại xâm và nghệ thuật đánh giặc giữ nước riêng, gắn với điều kiện tự nhiên, lịch sử và con người nơi đó."
- Câu 4 (D): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Nghệ thuật đánh giặc giữ nước của địa phương thường vận dụng sáng tạo nghệ thuật quân sự của dân tộc: lấy ít địch nhiều, lấy yếu thắng mạnh; kết hợp chặt chẽ giữa lực lượng vũ trang với toàn dân; đánh địch bằng nhiều cách: phục kích, tập kích, du kích, vây hãm; lợi dụng địa hình, địa vật như sông ngòi, rừng núi, làng xóm để bố trí trận địa."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Mỗi địa phương ở Việt Nam đều có truyền thống đấu tranh chống giặc ngoại xâm và nghệ thuật đánh giặc giữ nước riêng, gắn với điều kiện tự nhiên, lịch sử và con người nơi đó. Truyền thống đó thể hiện ở tinh thần yêu nước, đoàn kết, kiên cường, bất khuất; ở những chiến công, gương anh hùng, liệt sĩ; ở các di tích lịch sử, lễ hội truyền thống được giữ gìn qua nhiều thế hệ.
- Tổng kết ghi nhớ: Truyền thống và nghệ thuật đánh giặc giữ nước của địa phương là niềm tự hào của quê hương. Học sinh cần tìm hiểu, trân trọng, giữ gìn và phát huy truyền thống đó trong học tập và cuộc sống.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: Tổ của bạn Lan được giao tìm hiểu về một di tích lịch sử ở địa phương, nơi từng diễn ra trận đánh du kích của quân dân trong kháng chiến. Các bạn đã làm: đến tham quan di tích, phỏng vấn người cao tuổi, ghi chép lại câu chuyện, sau đó trình bày trước lớp. Em hãy nhận xét cách làm của tổ bạn Lan.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 5: Truyền thống và nghệ thuật đánh giặc giữ nước của địa phương (Truyền thống và nghệ thuật đánh giặc giữ nước của địa phương là niềm tự hào của quê hương. Học sinh cần tìm hiểu, trân trọng, giữ gìn và phát huy truyền thống đó trong học tập và cuộc sống.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Cách làm của tổ bạn Lan rất tốt vì kết hợp nhiều hình thức: tham quan thực tế, phỏng vấn nhân chứng, ghi chép và trình bày. Nhờ đó, các bạn không chỉ biết tên di tích mà còn hiểu rõ cách quân dân địa phương lợi dụng địa hình, tổ chức trận đánh, cũng như tinh thần dũng cảm, mưu trí của cha ông.
- Bài 4: Tìm chòm sao Bắc Đẩu hình gáo nước, kéo dài đoạn thẳng qua hai sao ở miệng gáo khoảng 5 lần gặp sao Bắc Cực; hướng nhìn về sao Bắc Cực là hướng Bắc.
- Bài 5: La bàn, bản đồ và vật chuẩn trên thực địa.
- Bài 6: Sai. Tuyệt đối không chĩa súng vào người; luôn coi súng đã có đạn.