1. Kiến thức trọng tâm
Tìm và giữ phương hướng là kĩ năng quan trọng trong hoạt động quân sự và đời sống, giúp xác định vị trí, hướng đi trong điều kiện không có biển chỉ dẫn, nhất là khi hành quân trong rừng, ban đêm hoặc địa hình lạ.
Các cách xác định phương hướng cơ bản: dùng la bàn; dùng Mặt Trời (mặt trời mọc ở hướng Đông, lặn ở hướng Tây; vào buổi trưa, bóng nắng ngắn nhất hướng về phía Bắc ở bán cầu Bắc); dùng sao Bắc Đẩu vào ban đêm (sao Bắc Đẩu chỉ hướng Bắc); dùng bản đồ và địa hình, địa vật quen thuộc; dùng đồng hồ có kim. Khi đã xác định được một hướng chính, ta suy ra các hướng còn lại: đứng quay mặt về hướng Bắc thì phía sau là Nam, bên phải là Đông, bên trái là Tây.
Để giữ phương hướng khi di chuyển, cần: chọn vật chuẩn rõ ràng ở xa (cây to, ngọn núi, tháp cao) làm mốc; thường xuyên kiểm tra la bàn, bản đồ; ghi nhớ các điểm đã đi qua; đi theo đội hình, không tách nhóm. Nếu bị lạc, phải bình tĩnh, dừng lại, xác định lại phương hướng và liên lạc với đồng đội.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Một tổ học sinh tham gia hoạt động dã ngoại, cần đi từ điểm A đến điểm B theo hướng Đông Bắc. Tổ trưởng dùng la bàn xác định hướng Đông Bắc, chọn một cây cao ở xa làm mốc, dẫn tổ đi về phía cây đó, sau đó tiếp tục chọn mốc mới. Cách làm của tổ trưởng có đúng không? Vì sao?
Lời giải: Cách làm của tổ trưởng đúng. Dùng la bàn để xác định hướng Đông Bắc là chính xác; chọn vật chuẩn ở xa làm mốc giúp giữ đúng hướng đi; khi đến gần mốc cũ, chọn mốc mới để tiếp tục đi, nhờ đó tổ không bị lệch hướng. Nếu chỉ đi theo cảm tính, không dùng la bàn và mốc chuẩn, tổ rất dễ đi chệch hướng, nhất là trong rừng hoặc địa hình phức tạp.
3. Ghi nhớ
Tìm phương hướng bằng la bàn, Mặt Trời, sao Bắc Đẩu, bản đồ và địa hình. Giữ phương hướng bằng vật chuẩn, la bàn và kỷ luật đội hình. Khi bị lạc phải bình tĩnh, xác định lại hướng và tìm cách liên lạc.