1. Kiến thức trọng tâm
Polymer là hợp chất cao phân tử được tạo thành từ nhiều đơn vị nhỏ gọi là monomer liên kết với nhau. Phân tử polymer gồm nhiều mắt xích lặp lại, có khối lượng phân tử rất lớn, từ hàng nghìn đến hàng triệu. Hệ số polymer hoá là số mắt xích trong phân tử polymer. Polymer được chia thành polymer thiên nhiên như tinh bột, cellulose, protein, cao su thiên nhiên; polymer tổng hợp như polyethylene, polyvinyl chloride, nylon; và polymer bán tổng hợp như cellulose acetate.
Polymer được điều chế bằng hai phương pháp chính. Phản ứng trùng hợp là quá trình cộng hợp nhiều phân tử monomer có liên kết đôi hoặc vòng kém bền tạo thành polymer, ví dụ ethylene trùng hợp thành polyethylene, vinyl chloride trùng hợp thành polyvinyl chloride. Phản ứng trùng ngưng là quá trình các monomer có từ hai nhóm chức trở lên kết hợp với nhau, tách ra phân tử nhỏ như nước, ví dụ điều chế nylon-6,6 từ hexamethylenediamine và adipic acid.
Polymer có tính chất chung là chất rắn, không bay hơi, không có nhiệt độ nóng chảy xác định, nhiều loại mềm dẻo và cách điện, cách nhiệt tốt. Một số polymer tan trong dung môi hữu cơ, một số bền với acid, kiềm. Tính chất cơ lí của polymer phụ thuộc vào cấu trúc mạch: mạch thẳng, mạch phân nhánh hay mạng không gian.
Polymer được ứng dụng rộng rãi trong đời sống: làm bao bì, đồ dùng gia đình, vật liệu xây dựng, sợi dệt, keo dán và linh kiện điện tử.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ 1. Viết phương trình trùng hợp ethylene thành polyethylene.
Lời giải: . Mắt xích của polyethylene là .
Ví dụ 2. Từ gam ethylene điều chế được bao nhiêu gam polyethylene, hiệu suất ?
Lời giải: mol. Khối lượng polyethylene lí thuyết là gam, thực tế thu được gam.
3. Ghi nhớ
- Polymer gồm nhiều mắt xích lặp lại, được điều chế bằng trùng hợp hoặc trùng ngưng.
- Trùng hợp cộng hợp monomer có liên kết đôi; trùng ngưng tách ra phân tử nhỏ như nước.
- Tính chất polymer phụ thuộc vào cấu trúc mạch: thẳng, phân nhánh hay mạng không gian.