1. Kiến thức trọng tâm
An sinh xã hội là hệ thống chính sách của Nhà nước nhằm bảo đảm mọi người dân có mức sống tối thiểu, được chăm sóc sức khỏe, giáo dục và hỗ trợ khi gặp khó khăn, rủi ro. Đây là một trong những trụ cột của phát triển bền vững và tiến bộ xã hội.
Các hợp phần chính ở Việt Nam: bảo hiểm xã hội (hưu trí, tử tuất, ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, thất nghiệp), bảo hiểm y tế, trợ giúp xã hội (người nghèo, người khuyết tật, người cao tuổi, trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt), ưu đãi người có công, và dịch vụ xã hội cơ bản như giáo dục, y tế, nhà ở xã hội.
Nguyên tắc: Nhà nước giữ vai trò chủ đạo; công bằng, minh bạch, kịp thời; kết hợp trách nhiệm của Nhà nước, cộng đồng, gia đình và bản thân người dân; ưu tiên đối tượng yếu thế.
Người dân có quyền được hưởng an sinh xã hội theo quy định và có trách nhiệm tham gia đầy đủ, trung thực, không trục lợi chính sách.
2. Ví dụ minh họa
Tình huống. Chị Hoa là công nhân, tham gia bảo hiểm xã hội đầy đủ. Khi sinh con, chị được nghỉ thai sản và hưởng trợ cấp; con chị được cấp thẻ bảo hiểm y tế trẻ em. Sau này, chị còn được hưởng lương hưu khi đủ tuổi.
Hỏi: Các chính sách trên thuộc hợp phần nào của an sinh xã hội?
Lời giải. Trợ cấp thai sản và lương hưu thuộc bảo hiểm xã hội; thẻ bảo hiểm y tế của con thuộc bảo hiểm y tế. Cả hai đều là hợp phần của an sinh xã hội. Nhờ tham gia bảo hiểm, gia đình chị Hoa được bảo vệ trước rủi ro về thu nhập và sức khỏe. Đây là minh chứng cho vai trò của an sinh xã hội trong việc ổn định cuộc sống người dân.
3. Ghi nhớ
- An sinh xã hội: bảo đảm mức sống tối thiểu, chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ khi khó khăn.
- Hợp phần: bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, trợ giúp xã hội, ưu đãi người có công, dịch vụ xã hội cơ bản.
- Quyền đi kèm trách nhiệm: tham gia trung thực, không trục lợi chính sách.