1. Kiến thức trọng tâm
Sau Cách mạng tháng Tám 1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa non trẻ phải đối mặt với thù trong giặc ngoài: quân Tưởng Giới Thạch ở miền Bắc, quân Anh – Pháp ở miền Nam, cùng các thế lực phản động trong nước. Trong bối cảnh khó khăn đó, Đảng và Chính phủ do Hồ Chí Minh đứng đầu đã mềm dẻo, linh hoạt: ký Hiệp định Sơ bộ với Pháp (6-3-1946) và Tạm ước (14-9-1946) để tranh thủ thời gian hòa hoãn, chuẩn bị lực lượng.
Ngày 19-12-1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến, cuộc kháng chiến toàn dân, toàn diện, lâu dài, dựa vào sức mình là chính bắt đầu. Giai đoạn 1946 – 1950, quân dân ta xây dựng căn cứ địa Việt Bắc, đánh bại các cuộc tấn công của Pháp (chiến dịch Việt Bắc thu – đông 1947, chiến dịch Biên giới thu – đông 1950), giành thế chủ động chiến lược. Giai đoạn 1951 – 1953, ta mở nhiều chiến dịch lớn (Hòa Bình, Tây Bắc, Thượng Lào), tiêu hao sinh lực địch, mở rộng vùng giải phóng.
Năm 1954, Bộ Chính trị quyết định mở chiến dịch Điện Biên Phủ nhằm tiêu diệt tập đoàn cứ điểm mạnh nhất của Pháp ở Tây Bắc. Sau 56 ngày đêm chiến đấu (13-3 đến 7-5-1954), quân dân ta giành thắng lợi quyết định, "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu", buộc Pháp phải ký Hiệp định Giơ-ne-vơ (21-7-1954), chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Đông Dương, miền Bắc hoàn toàn giải phóng.
2. Ví dụ minh họa
Câu hỏi: Vì sao Đảng ký Hiệp định Sơ bộ (6-3-1946) với Pháp? Nêu ý nghĩa của chiến thắng Điện Biên Phủ.
Lời giải: Đảng ký Hiệp định Sơ bộ để tránh cùng lúc đối phó nhiều kẻ thù, tranh thủ thời gian hòa hoãn, củng cố chính quyền, chuẩn bị lực lượng kháng chiến lâu dài. Chiến thắng Điện Biên Phủ (7-5-1954) đã giáng đòn quyết định vào ý chí xâm lược của Pháp, buộc Pháp ký Hiệp định Giơ-ne-vơ, chấm dứt chiến tranh ở Đông Dương, miền Bắc hoàn toàn giải phóng, cổ vũ phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới.
3. Ghi nhớ
Kháng chiến chống Pháp (1945 – 1954): toàn quốc kháng chiến 19-12-1946; các chiến dịch Việt Bắc 1947, Biên giới 1950; chiến thắng Điện Biên Phủ 7-5-1954; Hiệp định Giơ-ne-vơ 21-7-1954 chấm dứt chiến tranh, miền Bắc giải phóng.