1. Kiến thức trọng tâm
Từ đầu thế kỉ XX đến Cách mạng tháng Tám năm 1945, hoạt động đối ngoại của Việt Nam gắn liền với phong trào đấu tranh giành độc lập dân tộc, do các sĩ phu yêu nước và sau đó là Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh cùng Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo.
Giai đoạn đầu thế kỉ XX, Phan Bội Châu tổ chức phong trào Đông Du (1905 – 1909), đưa thanh niên sang Nhật học tập, tìm kiếm sự giúp đỡ của bên ngoài để đánh Pháp. Phan Châu Trinh chủ trương dựa vào Pháp để cải cách, nâng cao dân trí. Các phong trào này đều thất bại do chưa có đường lối đúng đắn.
Bước ngoặt lớn là hoạt động của Nguyễn Ái Quốc. Năm 1911, Người ra đi tìm đường cứu nước. Năm 1919, Người gửi bản Yêu sách của nhân dân An Nam tới Hội nghị Véc-xai, đòi quyền tự do, dân chủ cho nhân dân Việt Nam. Năm 1920, Người tham gia sáng lập Đảng Cộng sản Pháp, trở thành người cộng sản Việt Nam đầu tiên. Năm 1924 – 1925, Người hoạt động ở Quảng Châu (Trung Quốc), thành lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, truyền bá chủ nghĩa Mác – Lênin về nước.
Năm 1930, Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, đưa hoạt động đối ngoại vào khuôn khổ có tổ chức. Trong thời kì Mặt trận Dân chủ (1936 – 1939) và cao trào kháng Nhật (1941 – 1945), Việt Nam tranh thủ sự ủng hộ của lực lượng Đồng minh chống phát xít. Thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945 gắn liền với việc chớp thời cơ quốc tế thuận lợi khi Nhật đầu hàng Đồng minh.
2. Ví dụ minh họa
Câu hỏi: Vì sao hoạt động của Nguyễn Ái Quốc ở nước ngoài có ý nghĩa quyết định đối với cách mạng Việt Nam?
Lời giải: Nguyễn Ái Quốc đã tìm ra con đường cứu nước đúng đắn: độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Người truyền bá chủ nghĩa Mác – Lênin về nước, chuẩn bị về tư tưởng, tổ chức và cán bộ cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam (1930), chấm dứt thời kì khủng hoảng về đường lối cứu nước.
3. Ghi nhớ
- Đầu thế kỉ XX: phong trào Đông Du, cải cách của Phan Châu Trinh đều thất bại.
- Nguyễn Ái Quốc tìm ra con đường cứu nước mới, sáng lập Đảng Cộng sản Việt Nam.
- Đối ngoại gắn liền với tranh thủ thời cơ quốc tế, dẫn tới thắng lợi Cách mạng tháng Tám 1945.