1. Kiến thức trọng tâm
Chủ đề 1: Thế giới trong và sau Chiến tranh lạnh gồm các nội dung chính: Liên hợp quốc, trật tự thế giới trong Chiến tranh lạnh và trật tự thế giới sau Chiến tranh lạnh.
Liên hợp quốc được thành lập năm 1945, sau Chiến tranh thế giới thứ hai, với mục đích duy trì hòa bình và an ninh quốc tế, phát triển quan hệ hữu nghị giữa các dân tộc, thúc đẩy hợp tác quốc tế. Việt Nam gia nhập Liên hợp quốc năm 1977 và là thành viên tích cực, có trách nhiệm.
Trong Chiến tranh lạnh (1947 – 1989), thế giới hình thành trật tự hai cực với sự đối đầu giữa hai hệ thống: Mỹ đứng đầu phe tư bản chủ nghĩa và Liên Xô đứng đầu phe xã hội chủ nghĩa. Cuộc chạy đua vũ trang, các cuộc chiến tranh cục bộ và nguy cơ chiến tranh hạt nhân đe dọa hòa bình thế giới.
Sau khi Chiến tranh lạnh kết thúc (1989 – 1991), trật tự thế giới chuyển sang xu thế đa cực, đa trung tâm, với vai trò ngày càng tăng của các tổ chức quốc tế, khu vực. Xu thế toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế và hợp tác phát triển trở thành nét nổi bật, song vẫn tồn tại những thách thức như xung đột sắc tộc, tôn giáo, khủng bố và biến đổi khí hậu.
2. Ví dụ minh họa
Câu hỏi đúng sai: "Liên hợp quốc được thành lập năm 1945 nhằm duy trì hòa bình và an ninh quốc tế." (Đúng / Sai?)
Lời giải: Đúng. Liên hợp quốc ra đời năm 1945 sau Chiến tranh thế giới thứ hai, với mục đích hàng đầu là duy trì hòa bình và an ninh quốc tế, ngăn ngừa chiến tranh, thúc đẩy hợp tác giữa các quốc gia.
Câu hỏi trả lời ngắn: Nêu một biểu hiện của xu thế đa cực sau Chiến tranh lạnh.
Lời giải: Sự vươn lên của nhiều trung tâm kinh tế – chính trị như Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản, Trung Quốc, Ấn Độ, cùng với vai trò ngày càng lớn của các tổ chức khu vực và quốc tế.
3. Ghi nhớ
- Liên hợp quốc thành lập 1945; Việt Nam gia nhập 1977.
- Chiến tranh lạnh (1947 – 1989): trật tự hai cực Mỹ – Liên Xô.
- Sau Chiến tranh lạnh: xu thế đa cực, toàn cầu hóa và hội nhập.