1. Kiến thức trọng tâm
Đa dạng sinh vật là sự phong phú của các loài, các hệ gene và các hệ sinh thái. Việt Nam là một trong những nước có đa dạng sinh vật cao, với nhiều loài đặc hữu. Đa dạng sinh vật đang suy giảm nhanh do phá rừng, ô nhiễm, khai thác quá mức và biến đổi khí hậu.
Sinh thái học phục hồi là ngành khoa học nghiên cứu cách khôi phục các hệ sinh thái đã bị suy thoái về trạng thái gần với tự nhiên, giúp hệ sinh thái tự duy trì và phát triển.
Các biện pháp bảo tồn:
- Bảo tồn tại chỗ (in situ): bảo vệ sinh vật ngay trong môi trường sống tự nhiên của chúng qua các vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên, khu dự trữ sinh quyển. Đây là biện pháp hiệu quả nhất.
- Bảo tồn chuyển chỗ (ex situ): nuôi dưỡng, nhân giống các loài nguy cấp trong vườn thú, vườn thực vật, ngân hàng gene, rồi tái thả về tự nhiên khi điều kiện cho phép.
- Phục hồi hệ sinh thái: trồng rừng, phục hồi rừng ngập mặn, cải tạo đất bị ô nhiễm, tái tạo rạn san hô.
- Biện pháp pháp luật và giáo dục: ban hành luật bảo vệ môi trường, cấm săn bắt loài nguy cấp, tuyên truyền nâng cao ý thức cộng đồng.
Vai trò của đa dạng sinh vật: cung cấp thực phẩm, thuốc, nguyên liệu; điều hoà khí hậu, giữ đất, lọc nước; duy trì cân bằng sinh thái và phục vụ nghiên cứu khoa học.
2. Ví dụ minh họa
Rừng ngập mặn Cà Mau sau khi bị tàn phá đã được trồng lại. Sau vài năm, rừng phục hồi, tôm cá quay lại, bờ biển ít bị xói lở. Đây là thành công của sinh thái học phục hồi kết hợp với sự tham gia của người dân địa phương.
3. Ghi nhớ
Bảo tồn tại chỗ là biện pháp quan trọng nhất, kết hợp với bảo tồn chuyển chỗ và phục hồi hệ sinh thái. Mỗi người đều có trách nhiệm bảo vệ đa dạng sinh vật.