Khi hai người nói chuyện, họ cần dùng chung một ngôn ngữ và tuân theo những quy tắc giao tiếp nhất định. Các máy tính cũng vậy: để trao đổi dữ liệu với nhau, chúng phải tuân theo các giao thức mạng. Giao thức mạng quy định cách dữ liệu được chia nhỏ, đánh địa chỉ, gửi đi và lắp ráp lại ở máy nhận.
1. Kiến thức trọng tâm
- Giao thức mạng: là tập hợp các quy tắc chuẩn quy định cách các thiết bị giao tiếp và trao đổi dữ liệu trên mạng.
- Bộ giao thức TCP/IP: là nền tảng của internet, gồm hai giao thức chính:
- IP (Internet Protocol): quy định địa chỉ của các thiết bị (địa chỉ IP) và cách định tuyến các gói dữ liệu tới đích.
- TCP (Transmission Control Protocol): chia dữ liệu thành các gói nhỏ, kiểm tra và đảm bảo các gói đến đích đầy đủ, đúng thứ tự.
- Địa chỉ IP: là dãy số định danh duy nhất của mỗi thiết bị trên mạng, ví dụ địa chỉ IPv4 có dạng 192.168.1.10.
- Tên miền (Domain): là tên dễ nhớ thay cho địa chỉ IP, ví dụ tên miền của một trang web; hệ thống DNS giúp chuyển tên miền thành địa chỉ IP.
- Một số giao thức khác: HTTP/HTTPS dùng để truyền tải trang web; SMTP, POP3, IMAP dùng cho thư điện tử; FTP dùng để truyền tệp tin.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Khi bạn Hoa gõ địa chỉ một trang web vào trình duyệt, trình duyệt nhờ DNS chuyển tên miền thành địa chỉ IP, sau đó dùng giao thức HTTPS để yêu cầu máy chủ gửi trang web về; giao thức TCP chia trang web thành các gói dữ liệu, gửi qua mạng rồi lắp ráp lại đầy đủ trên máy của Hoa.
Lời giải: Ví dụ cho thấy các giao thức phối hợp với nhau: DNS phân giải tên miền, HTTPS bảo vệ dữ liệu truyền tải, TCP/IP đảm bảo dữ liệu đến đích đúng và đủ. Nhờ chuẩn giao thức chung, các thiết bị khác hãng vẫn giao tiếp được với nhau.
3. Ghi nhớ
- Giao thức mạng là quy tắc chung để các thiết bị giao tiếp với nhau.
- TCP/IP là bộ giao thức nền tảng của internet.
- Địa chỉ IP định danh thiết bị; DNS chuyển tên miền thành địa chỉ IP.