Bài 71: Chia số có năm chữ số cho số có một chữ số

1. Kiến thức trọng tâm

Chia số có năm chữ số cho số có một chữ số thực hiện từ trái sang phải, lần lượt chia từng chữ số của số bị chia cho số chia. Ở mỗi lượt chia, ta lấy một chữ số (hoặc hai chữ số nếu chữ số đầu nhỏ hơn số chia), tìm thương, nhân ngược lại rồi trừ để tìm số dư của lượt đó. Số dư luôn phải nhỏ hơn số chia; nếu số dư lớn hơn hoặc bằng số chia thì thương vừa tìm còn nhỏ, cần tăng lên.

Khi hạ chữ số tiếp theo xuống, ta tiếp tục chia như vậy cho đến hết các chữ số. Nếu lượt chia cuối cùng có số dư bằng $0$ thì đó là phép chia hết. Nếu số dư khác $0$ thì đó là phép chia có dư, và số dư phải nhỏ hơn số chia.

Sau khi tính xong, có thể thử lại kết quả: lấy thương nhân với số chia rồi cộng với số dư (nếu có) thì phải được số bị chia. Cách thử lại này giúp em kiểm tra bài làm của mình có đúng hay không.

2. Ví dụ minh họa

Tính $45,678 : 6$.

• $45$ chia $6$ được $7$, $7 \times 6 = 42$, $45 - 42 = 3$. Hạ $6$ được $36$.
• $36$ chia $6$ được $6$, $6 \times 6 = 36$, $36 - 36 = 0$. Hạ $7$ được $7$.
• $7$ chia $6$ được $1$, $1 \times 6 = 6$, $7 - 6 = 1$. Hạ $8$ được $18$.
• $18$ chia $6$ được $3$, $3 \times 6 = 18$, $18 - 18 = 0$.

Vậy $45,678 : 6 = 7,613$. Thử lại: $7,613 \times 6 = 45,678$ nên kết quả đúng.

3. Ghi nhớ

• Chia từ trái sang phải, từng chữ số một.
• Số dư ở mỗi lượt luôn nhỏ hơn số chia.
• Thử lại bằng phép nhân: thương $\times$ số chia $+$ số dư $=$ số bị chia.