Chủ đề 14: Nhân, chia trong phạm vi 100000

1. Kiến thức trọng tâm

Phép nhân và phép chia trong phạm vi $100000$ thực hiện với số có năm chữ số nhân hoặc chia cho số có một chữ số. Kết quả phép nhân có thể vượt $100000$, còn phép chia có thể có dư.

• Nhân số có năm chữ số với số có một chữ số: nhân lần lượt từ hàng đơn vị lên hàng chục nghìn. Nếu tích ở một hàng từ $10$ trở lên, viết chữ số hàng đơn vị và nhớ phần chục sang hàng tiếp theo.
• Chia số có năm chữ số cho số có một chữ số: chia từ hàng cao nhất xuống. Ở mỗi bước, lấy chữ số (hoặc hai chữ số) chia cho số chia, ghi thương, tính số dư rồi hạ chữ số tiếp theo xuống.
• Nếu số bị chia nhỏ hơn số chia ở bước đầu, ta lấy hai chữ số đầu tiên để chia.
• Kiểm tra phép chia: thương nhân với số chia rồi cộng với số dư phải bằng số bị chia.

2. Ví dụ minh họa

Ví dụ 1: Tính $23,456 \times 3$.

Lời giải: $6 \times 3 = 18$, viết $8$ nhớ $1$; $5 \times 3 + 1 = 16$, viết $6$ nhớ $1$; $4 \times 3 + 1 = 13$, viết $3$ nhớ $1$; $3 \times 3 + 1 = 10$, viết $0$ nhớ $1$; $2 \times 3 + 1 = 7$. Kết quả $70,368$.

Ví dụ 2: Tính $45,678 : 3$.

Lời giải: $4 : 3 = 1$ dư $1$; $15 : 3 = 5$; $6 : 3 = 2$; $7 : 3 = 2$ dư $1$; $18 : 3 = 6$. Kết quả $15,226$. Thử lại: $15,226 \times 3 = 45,678$, đúng.

3. Ghi nhớ

• Nhân từ phải sang trái, nhớ phần chục sang hàng tiếp theo.
• Chia từ trái sang phải, từng bước ghi thương và số dư.
• Số dư luôn nhỏ hơn số chia.
• Thử lại bằng phép tính ngược để kiểm tra kết quả.