Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 11: Sử dụng năng lượng mặt trời, năng lượng gió, năng lượng nước chảy? A. Năng lượng mặt trời, gió, nước chảy là năng lượng sạch, có thể tái tạo. B. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 11: Sử dụng năng lượng mặt trời, năng lượng gió, năng lượng nước chảy, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mặt trời dùng để phơi khô, đun nước, phát điện bằng pin mặt trời. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 11: Sử dụng năng lượng mặt trời, năng lượng gió, năng lượng nước chảy, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Năng lượng mặt trời, năng lượng gió và năng lượng nước chảy là những nguồn năng lượng sạch, có thể tái tạo, ít gây ô nhiễm môi trường. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 11: Sử dụng năng lượng mặt trời, năng lượng gió, năng lượng nước chảy, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục. D. Con người dùng năng lượng mặt trời để phơi khô lúa, làm muối, đun nước nóng bằng bình năng lượng mặt trời và phát điện bằng tấm pin mặt trời.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 11: Sử dụng năng lượng mặt trời, năng lượng gió, năng lượng nước chảy, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Em hãy phơi một chiếc khăn ướt dưới nắng: sau một lúc, khăn khô — năng lượng mặt trời đã làm bay hơi nước. Một ví dụ khác: đặt một chiếc chong chóng giấy trước quạt đang chạy, chong chóng quay — năng lượng gió chuyển thành chuyển động. Em cũng có thể làm một guồng nước nhỏ bằng chai nhựa, đặt dưới vòi nước chảy, guồng quay — đó là cách nhà máy thủy điện dùng sức nước để phát điện. Em hãy vẽ tranh về một ngôi nhà dùng pin mặt trời và tua-bin gió.
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 11: Sử dụng năng lượng mặt trời, năng lượng gió, năng lượng nước chảy để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Ba nguồn năng lượng này không bao giờ cạn, không thải khói độc, nên được gọi là năng lượng sạch, năng lượng tái tạo.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Em hãy vẽ (mô tả bằng lời) sơ đồ một mạch điện đơn giản gồm pin, công tắc, bóng đèn và dây nối; chỉ rõ chiều dòng điện chạy qua mạch khi công tắc đóng.
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Một bạn nói: "Tất cả các chất lỏng đều là dung dịch." Em có đồng ý không? Lấy ví dụ chứng minh ý kiến của em. ---
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Nêu ba thành phần của đất và vai trò của mỗi thành phần đối với cây trồng.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-A, 2-B, 3-C, 4-D.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (A): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Năng lượng mặt trời, gió, nước chảy là năng lượng sạch, có thể tái tạo."
- Câu 2 (B): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Mặt trời dùng để phơi khô, đun nước, phát điện bằng pin mặt trời."
- Câu 3 (C): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Năng lượng mặt trời, năng lượng gió và năng lượng nước chảy là những nguồn năng lượng sạch, có thể tái tạo, ít gây ô nhiễm môi trường."
- Câu 4 (D): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Con người dùng năng lượng mặt trời để phơi khô lúa, làm muối, đun nước nóng bằng bình năng lượng mặt trời và phát điện bằng tấm pin mặt trời."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Năng lượng mặt trời, năng lượng gió và năng lượng nước chảy là những nguồn năng lượng sạch, có thể tái tạo, ít gây ô nhiễm môi trường. Năng lượng mặt trời là năng lượng từ ánh sáng và sức nóng của Mặt Trời.
- Tổng kết ghi nhớ: Năng lượng mặt trời, gió, nước chảy là năng lượng sạch, có thể tái tạo.; Mặt trời dùng để phơi khô, đun nước, phát điện bằng pin mặt trời.; Gió và nước chảy dùng để phát điện qua tua-bin.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Em hãy phơi một chiếc khăn ướt dưới nắng: sau một lúc, khăn khô — năng lượng mặt trời đã làm bay hơi nước. Một ví dụ khác: đặt một chiếc chong chóng giấy trước quạt đang chạy, chong chóng quay — năng lượng gió chuyển thành chuyển động. Em cũng có thể làm một guồng nước nhỏ bằng chai nhựa, đặt dưới vòi nước chảy, guồng quay — đó là cách nhà máy thủy điện dùng sức nước để phát điện. Em hãy vẽ tranh về một ngôi nhà dùng pin mặt trời và tua-bin gió.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 11: Sử dụng năng lượng mặt trời, năng lượng gió, năng lượng nước chảy (Năng lượng mặt trời, gió, nước chảy là năng lượng sạch, có thể tái tạo.; Mặt trời dùng để phơi khô, đun nước, phát điện bằng pin mặt trời.; Gió và nước chảy dùng để phát điện qua tua-bin.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Ba nguồn năng lượng này không bao giờ cạn, không thải khói độc, nên được gọi là năng lượng sạch, năng lượng tái tạo.
- Bài 4: Sơ đồ: pin nối với công tắc bằng dây dẫn, công tắc nối với bóng đèn, bóng đèn nối trở lại pin tạo thành mạch kín. Khi công tắc đóng, dòng điện chạy từ cực dương của pin qua dây dẫn, công tắc, bóng đèn rồi về cực âm của pin.
- Bài 5: Không đồng ý. Ví dụ: dầu ăn là chất lỏng nhưng không phải dung dịch (dầu ăn không tan trong nước, chỉ là một chất lỏng). Nước lẫn cát cũng là chất lỏng lẫn chất rắn, không phải dung dịch.
- Bài 6: Chất rắn (hạt đất, mùn): cây bám rễ, cung cấp dinh dưỡng. Nước: hòa tan dinh dưỡng để rễ hút. Không khí: giúp rễ hô hấp.