1. Kiến thức trọng tâm
Hạt là kết quả của quá trình sinh sản của thực vật có hoa. Bên trong hạt có phôi, gồm rễ mầm, thân mầm và lá mầm, cùng chất dinh dưỡng dự trữ nuôi phôi lúc đầu. Khi gặp điều kiện thuận lợi, hạt sẽ nảy mầm và phát triển thành cây con.
Để hạt nảy mầm, cần có đủ nước, không khí và nhiệt độ thích hợp. Nước làm hạt trương lên, vỏ hạt mềm ra, giúp phôi hoạt động. Không khí cung cấp ô-xi cho phôi hô hấp để lấy năng lượng lớn lên. Nhiệt độ quá lạnh hoặc quá nóng đều làm hạt khó nảy mầm hoặc chết phôi.
Quá trình nảy mầm diễn ra theo trình tự: đầu tiên, hạt hút nước và trương lên; sau đó rễ mầm chui ra khỏi vỏ hạt, đâm xuống đất để hút nước và muối khoáng; tiếp theo, thân mầm vươn lên khỏi mặt đất, mang theo lá mầm; cuối cùng, lá mầm mở ra, cây con bắt đầu tự quang hợp để tạo chất dinh dưỡng. Khi cây con đã có rễ, thân, lá hoàn chỉnh, nó tiếp tục lớn lên, ra hoa, kết quả và tạo hạt mới, khép kín một vòng đời.
2. Ví dụ minh họa
Em hãy làm thí nghiệm gieo hạt đậu xanh. Chuẩn bị ba cốc nhựa có bông ẩm: cốc 1 để ở chỗ ấm và đủ ánh sáng nhẹ; cốc 2 để trong tủ lạnh; cốc 3 không tưới nước. Mỗi ngày quan sát và ghi chép: hạt nào nảy mầm trước, rễ mầm xuất hiện khi nào, thân mầm cao bao nhiêu. Sau một tuần, em sẽ thấy cốc 1 nảy mầm tốt nhất, cốc 2 và cốc 3 nảy mầm kém hoặc không nảy mầm. Thí nghiệm chứng tỏ nước và nhiệt độ thích hợp rất cần cho sự nảy mầm của hạt.
3. Ghi nhớ
- Hạt nảy mầm cần đủ nước, không khí và nhiệt độ thích hợp.
- Trình tự nảy mầm: hạt hút nước → rễ mầm chui ra, đâm xuống đất → thân mầm vươn lên → lá mầm mở ra, cây con tự quang hợp.
- Cây con lớn lên thành cây trưởng thành, ra hoa, kết quả, tạo hạt mới.