1. Kiến thức trọng tâm
Vi khuẩn là những sinh vật vô cùng nhỏ bé, mắt thường không nhìn thấy được, chỉ quan sát được dưới kính hiển vi. Vi khuẩn có cấu tạo đơn giản, chỉ gồm một tế bào duy nhất, nhưng chúng có thể sống và sinh sản rất nhanh.
Vi khuẩn có nhiều hình dạng khác nhau: hình cầu, hình que, hình xoắn. Chúng có mặt ở khắp mọi nơi xung quanh chúng ta: trong đất, trong nước, trong không khí, trên da, trong ruột người và động vật, trên đồ vật và thức ăn.
Không phải vi khuẩn nào cũng gây hại. Nhiều loại vi khuẩn có ích: vi khuẩn trong ruột giúp tiêu hóa thức ăn; vi khuẩn làm sữa chua, dưa muối, nước mắm; vi khuẩn phân hủy xác động vật, thực vật và rác hữu cơ, giúp đất thêm màu mỡ. Tuy nhiên, một số vi khuẩn gây bệnh cho người, động vật và thực vật, ví dụ vi khuẩn gây bệnh tả, bệnh lao, bệnh sâu răng. Vì vậy, chúng ta cần hiểu về vi khuẩn để tận dụng vi khuẩn có ích và phòng tránh vi khuẩn gây hại.
Vi khuẩn sinh sản bằng cách phân đôi: một tế bào lớn lên rồi tách thành hai tế bào con giống hệt nhau.
2. Ví dụ minh họa
Em hãy làm thí nghiệm đơn giản để thấy vi khuẩn có ở khắp nơi. Chuẩn bị hai lát bánh mì ẩm: lát thứ nhất, em dùng tay chưa rửa chạm vào; lát thứ hai, em dùng tay đã rửa sạch bằng xà phòng chạm vào. Cho mỗi lát vào một túi ni lông riêng, buộc kín, để ở chỗ ấm. Sau ba đến năm ngày, em quan sát: lát bánh mì chạm bằng tay bẩn thường xuất hiện nhiều đốm mốc và đổi màu sớm hơn.
3. Ghi nhớ
- Vi khuẩn là sinh vật đơn bào rất nhỏ, chỉ nhìn thấy dưới kính hiển vi, có mặt ở khắp mọi nơi.
- Vi khuẩn sinh sản bằng cách phân đôi, sinh sản rất nhanh trong điều kiện ấm, ẩm, có thức ăn.
- Có vi khuẩn có ích (làm sữa chua, phân hủy rác) và vi khuẩn gây hại (gây bệnh); cần giữ vệ sinh để phòng bệnh.