1. Kiến thức trọng tâm
"Hạt gạo làng ta" là bài thơ ca ngợi hạt gạo quê hương và công sức của người nông dân. Hạt gạo trắng thơm, dẻo ngọt là kết quả của bao mồ hôi, công sức: từ khi gieo mạ, cấy lúa, chăm bón đến khi gặt hái, xay xát. Hạt gạo còn gắn với nắng mưa, với dòng nước, với bàn tay lam lũ của cha mẹ. Vì vậy, mỗi hạt gạo đều quý giá, không được lãng phí.
Bài thơ sử dụng nhiều hình ảnh quen thuộc của làng quê: cánh đồng, con trâu, dòng sông, nắng vàng. Giọng thơ tha thiết, tự hào. Khi đọc bài thơ, em cần đọc với giọng chậm rãi, tình cảm, nhấn giọng ở những câu nói về công sức người nông dân. Bài thơ nhắc em biết quý trọng hạt gạo, ăn hết suất cơm của mình, không bỏ thừa, không lãng phí thức ăn.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ 1: Giải thích câu thơ: "Hạt gạo làng ta / Có vị phù sa / Của sông Kinh Thầy / Có hương sen thơm / Trong hồ nước đầy". Câu thơ cho thấy hạt gạo mang hương vị của quê hương: phù sa của dòng sông, hương sen của hồ nước. Hạt gạo không chỉ là thức ăn mà còn là hồn quê.
Ví dụ 2: Trả lời câu hỏi: Vì sao phải quý trọng hạt gạo? Trả lời: Vì để làm ra hạt gạo, người nông dân phải trải qua nhiều công đoạn vất vả: gieo mạ, cấy lúa, làm cỏ, bón phân, gặt hái, phơi khô, xay xát. Mỗi hạt gạo đều thấm đẫm mồ hôi của người lao động.
Ví dụ 3: Tìm từ ngữ tả công sức người nông dân: "mồ hôi", "lam lũ", "sớm hôm", "dãi nắng dầm mưa". Những từ ngữ này cho thấy công việc đồng áng rất vất vả.
3. Ghi nhớ
- Hạt gạo là kết quả của nhiều công đoạn lao động vất vả của người nông dân.
- Hạt gạo gắn bó với quê hương: phù sa, nắng gió, dòng sông, hồ sen.
- Cần quý trọng hạt gạo: ăn hết suất cơm, không bỏ thừa, không lãng phí thức ăn.
- Biết ơn người nông dân đã làm ra hạt gạo nuôi sống mọi người.