1. Kiến thức trọng tâm
Trong cuộc sống, nhiều lúc em phải lựa chọn: nếu trời mưa thì mang ô, nếu không mưa thì không mang ô. Việc lựa chọn như vậy gọi là rẽ nhánh. Cấu trúc rẽ nhánh giúp chương trình quyết định làm gì tùy theo điều kiện.
Cấu trúc rẽ nhánh có hai dạng. Dạng thứ nhất là "nếu ... thì ...": chỉ thực hiện một việc khi điều kiện đúng. Ví dụ: nếu trời mưa thì mang ô. Dạng thứ hai là "nếu ... thì ... còn không thì ...": chọn một trong hai việc tùy theo điều kiện. Ví dụ: nếu trời mưa thì mang ô, còn không thì đội mũ.
Điều kiện là một câu hỏi có thể trả lời đúng hoặc sai, ví dụ "trời có mưa không?", "điểm số có lớn hơn 8 không?". Khi viết chương trình, em cần nêu điều kiện thật rõ ràng để máy tính hiểu và quyết định đúng.
Cấu trúc rẽ nhánh thường kết hợp với cấu trúc tuần tự và cấu trúc lặp để tạo nên những chương trình thú vị, ví dụ trò chơi mà nhân vật phản ứng khác nhau khi chạm vào các vật khác nhau.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Em hãy viết chương trình: nhân vật đi dạo, nếu chạm vào quả táo thì nói "Ngon quá!", còn không thì tiếp tục đi.
Lời giải: Bước 1, nhân vật bắt đầu đi dạo. Bước 2, dùng khối lệnh "nếu ... thì ... còn không thì ..." với điều kiện "đang chạm vào quả táo". Bước 3, trong nhánh "thì", đặt lệnh "nói: Ngon quá!". Bước 4, trong nhánh "còn không thì", đặt lệnh "tiến 1 bước". Bước 5, chạy thử chương trình: khi nhân vật chưa chạm táo, nhân vật tiếp tục đi; khi chạm vào táo, nhân vật nói "Ngon quá!". Như vậy, cùng một chương trình nhưng nhân vật hành động khác nhau tùy theo điều kiện.
3. Ghi nhớ
- Cấu trúc rẽ nhánh: lựa chọn việc làm tùy theo điều kiện đúng hay sai.
- Hai dạng: "nếu ... thì ..." và "nếu ... thì ... còn không thì ...".
- Điều kiện phải rõ ràng, chỉ có hai khả năng: đúng hoặc sai.