Bài 22: Phép chia số thập phân

1. Kiến thức trọng tâm

Muốn chia một số thập phân cho một số tự nhiên, ta chia như chia hai số tự nhiên. Khi chia đến chữ số đầu tiên của phần thập phân thì viết dấu phẩy vào thương rồi tiếp tục chia. Nếu còn dư, ta có thể viết thêm chữ số $0$ vào bên phải số dư rồi tiếp tục chia cho đến khi hết dư hoặc đạt số chữ số thập phân cần thiết.

Muốn chia một số thập phân cho một số thập phân, ta chuyển phép chia thành phép chia cho số tự nhiên: đếm xem số chia có bao nhiêu chữ số ở phần thập phân thì chuyển dấu phẩy ở số bị chia sang phải bấy nhiêu chữ số, đồng thời bỏ dấu phẩy ở số chia, rồi thực hiện phép chia như chia cho số tự nhiên. Khi chia một số tự nhiên cho một số tự nhiên mà thương là số thập phân, ta viết thêm chữ số $0$ vào bên phải số dư để tiếp tục chia.

2. Ví dụ minh họa

Ví dụ 1: Tính $12,6 : 3$.

Ta chia như chia số tự nhiên: $12 : 3 = 4$, viết dấu phẩy vào thương rồi chia tiếp $6 : 3 = 2$. Vậy $12,6 : 3 = 4,2$.

Ví dụ 2: Tính $7,2 : 0,9$.

Số chia $0,9$ có một chữ số ở phần thập phân nên chuyển dấu phẩy ở số bị chia sang phải một chữ số: $7,2 : 0,9 = 72 : 9 = 8$.

Ví dụ 3: Tính $5 : 4$.

Ta có $5 : 4 = 1$ dư $1$. Viết thêm $0$ vào bên phải số dư: $10 : 4 = 2$ dư $2$, viết thêm $0$: $20 : 4 = 5$. Vậy $5 : 4 = 1,25$.

3. Ghi nhớ

• Chia số thập phân cho số tự nhiên: chia như số tự nhiên, gặp chữ số đầu tiên của phần thập phân thì viết dấu phẩy vào thương.
• Chia cho số thập phân: chuyển dấu phẩy ở số bị chia sang phải theo số chữ số thập phân của số chia, bỏ dấu phẩy ở số chia rồi chia như số tự nhiên.
• Còn dư thì viết thêm chữ số $0$ để tiếp tục chia.