Chủ đề 8: Thể tích. Đơn vị đo thể tích

1. Kiến thức trọng tâm

Chủ đề 8 giới thiệu khái niệm thể tích và các đơn vị đo thể tích. Thể tích của một vật là lượng không gian mà vật đó chiếm chỗ. Đơn vị đo thể tích thường dùng là xăng-ti-mét khối (cm$^3$), đề-xi-mét khối (dm$^3$) và mét khối (m$^3$).

Quan hệ giữa các đơn vị: $1$ m$^3 = 1,000$ dm$^3$; $1$ dm$^3 = 1,000$ cm$^3$; $1$ m$^3 = 1,000,000$ cm$^3$. Hai đơn vị đo thể tích liền kề hơn kém nhau $1,000$ lần. Đây là điểm khác với đơn vị đo diện tích (hơn kém nhau $100$ lần).

Ngoài ra, học sinh học mối liên hệ giữa thể tích và dung tích: $1$ dm$^3 = 1$ lít; $1$ cm$^3 = 1$ mi-li-lít. Các em cũng làm quen với cách đo thể tích bằng cách xếp các hình lập phương đơn vị và đếm số hình, từ đó chuẩn bị cho công thức tính thể tích hình hộp chữ nhật và hình lập phương.

2. Ví dụ minh họa

Ví dụ 1: Đổi $2,5$ m$^3$ ra đề-xi-mét khối.

Lời giải: $1$ m$^3 = 1,000$ dm$^3$ nên $2,5$ m$^3 = 2,5 \times 1,000 = 2,500$ dm$^3$.

Ví dụ 2: Đổi $3,400$ cm$^3$ ra đề-xi-mét khối.

Lời giải: $1$ dm$^3 = 1,000$ cm$^3$ nên $3,400$ cm$^3 = 3,400 : 1,000 = 3,4$ dm$^3$.

Ví dụ 3: Một bể nước có thể tích $1,2$ m$^3$. Hỏi bể chứa được bao nhiêu lít nước?

Lời giải: $1,2$ m$^3 = 1,200$ dm$^3 = 1,200$ lít. Vậy bể chứa được $1,200$ lít nước.

3. Ghi nhớ

• $1$ m$^3 = 1,000$ dm$^3$; $1$ dm$^3 = 1,000$ cm$^3$.
• Hai đơn vị đo thể tích liền kề hơn kém nhau $1,000$ lần.
• $1$ dm$^3 = 1$ lít; $1$ cm$^3 = 1$ mi-li-lít.
• Thể tích là lượng không gian mà vật chiếm chỗ.