Bài tập — Chương I: Trái Đất

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Chương I: Trái Đất? A. Trái Đất có dạng hình cầu dẹt ở hai cực, bán kính trung bình khoảng $6371$ km. B. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Chương I: Trái Đất, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Bản đồ là hình ảnh thu nhỏ bề mặt Trái Đất theo tỉ lệ nhất định, bằng các kí hiệu quy ước. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Chương I: Trái Đất, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Chương I giúp học sinh hình dung Trái Đất với tư cách là hành tinh chúng ta đang sinh sống và là đối tượng nghiên cứu đầu tiên của môn Địa lí. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Chương I: Trái Đất, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục. D. Bán kính trung bình của Trái Đất khoảng $R \approx 6371$ km, chu vi xích đạo khoảng $40075$ km.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Chương I: Trái Đất, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Ví dụ: Trên bản đồ có tỉ lệ $1 : 100000$ , khoảng cách giữa hai điểm A và B đo được là $5$ cm. Hỏi trên thực tế hai điểm đó cách nhau bao nhiêu ki-lô-mét?

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Chương I: Trái Đất để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Lời giải: Tỉ lệ $1 : 100000$ nghĩa là $1$ cm trên bản đồ ứng với $100000$ cm trên thực tế, tức $1$ km. Vì vậy khoảng cách thực tế là $5 \times 1 = 5$ km. Đáp số: $5$ km.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Trái Đất có dạng hình gì? Nêu bán kính trung bình và diện tích bề mặt của Trái Đất.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Trái Đất là hành tinh thứ mấy tính từ Mặt Trời? Kể tên các hành tinh trong hệ Mặt Trời theo thứ tự từ gần Mặt Trời nhất.

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Bản đồ là gì? Nêu ví dụ về một số loại bản đồ em biết.

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-A, 2-B, 3-C, 4-D.
Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (A): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Trái Đất có dạng hình cầu dẹt ở hai cực, bán kính trung bình khoảng $6371$ km."
- Câu 2 (B): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Bản đồ là hình ảnh thu nhỏ bề mặt Trái Đất theo tỉ lệ nhất định, bằng các kí hiệu quy ước."
- Câu 3 (C): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Chương I giúp học sinh hình dung Trái Đất với tư cách là hành tinh chúng ta đang sinh sống và là đối tượng nghiên cứu đầu tiên của môn Địa lí."
- Câu 4 (D): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Bán kính trung bình của Trái Đất khoảng $R \approx 6371$ km, chu vi xích đạo khoảng $40075$ km."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Chương I giúp học sinh hình dung Trái Đất với tư cách là hành tinh chúng ta đang sinh sống và là đối tượng nghiên cứu đầu tiên của môn Địa lí. Trái Đất là hành tinh thứ ba tính từ Mặt Trời, có dạng hình cầu dẹt ở hai cực và phình ra ở xích đạo.
- Tổng kết ghi nhớ: Trái Đất có dạng hình cầu dẹt ở hai cực, bán kính trung bình khoảng $6371$ km.; Bản đồ là hình ảnh thu nhỏ bề mặt Trái Đất theo tỉ lệ nhất định, bằng các kí hiệu quy ước.; Trái Đất tự quay quanh trục theo hướng từ tây sang đông, tạo ra ngày và đêm.
Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: Trên bản đồ có tỉ lệ $1 : 100000$ , khoảng cách giữa hai điểm A và B đo được là $5$ cm. Hỏi trên thực tế hai điểm đó cách nhau bao nhiêu ki-lô-mét?
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Chương I: Trái Đất (Trái Đất có dạng hình cầu dẹt ở hai cực, bán kính trung bình khoảng $6371$ km.; Bản đồ là hình ảnh thu nhỏ bề mặt Trái Đất theo tỉ lệ nhất định, bằng các kí hiệu quy ước.; Trái Đất tự quay quanh trục theo hướng từ tây sang đông, tạo ra ngày và đêm.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Tỉ lệ $1 : 100000$ nghĩa là $1$ cm trên bản đồ ứng với $100000$ cm trên thực tế, tức $1$ km. Vì vậy khoảng cách thực tế là $5 \times 1 = 5$ km. Đáp số: $5$ km.
Bài 4: Trái Đất có dạng hình cầu; bán kính trung bình khoảng 6 371 km; diện tích bề mặt khoảng 510 triệu km².
Bài 5: Trái Đất là hành tinh thứ ba tính từ Mặt Trời. Thứ tự: Thủy tinh, Kim tinh, Trái Đất, Hỏa tinh, Mộc tinh, Thổ tinh, Thiên Vương tinh, Hải Vương tinh.
Bài 6: Bản đồ là hình ảnh thu nhỏ một phần hay toàn bộ bề mặt Trái Đất lên mặt phẳng theo tỉ lệ nhất định. Ví dụ: bản đồ thế giới, bản đồ Việt Nam, bản đồ giao thông, bản đồ khí hậu.

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Chương I: Trái Đất? A. Trái Đất có dạng hình cầu dẹt ở hai cực, bán kính trung bình khoảng

6371

km. B. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.

R \approx 6371

km, chu vi xích đạo khoảng

40075

km.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Ví dụ: Trên bản đồ có tỉ lệ $1 : 100000$ , khoảng cách giữa hai điểm A và B đo được là $5$ cm. Hỏi trên thực tế hai điểm đó cách nhau bao nhiêu ki-lô-mét?

Lời giải: Tỉ lệ $1 : 100000$ nghĩa là $1$ cm trên bản đồ ứng với $100000$ cm trên thực tế, tức $1$ km. Vì vậy khoảng cách thực tế là $5 \times 1 = 5$ km. Đáp số: $5$ km.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Trái Đất có dạng hình gì? Nêu bán kính trung bình và diện tích bề mặt của Trái Đất.

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Bản đồ là gì? Nêu ví dụ về một số loại bản đồ em biết.

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-A, 2-B, 3-C, 4-D.

Giải thích chi tiết:

Câu 1 (A): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Trái Đất có dạng hình cầu dẹt ở hai cực, bán kính trung bình khoảng $6371$ km."
Câu 2 (B): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Bản đồ là hình ảnh thu nhỏ bề mặt Trái Đất theo tỉ lệ nhất định, bằng các kí hiệu quy ước."
Câu 3 (C): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Chương I giúp học sinh hình dung Trái Đất với tư cách là hành tinh chúng ta đang sinh sống và là đối tượng nghiên cứu đầu tiên của môn Địa lí."
Câu 4 (D): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Bán kính trung bình của Trái Đất khoảng $R \approx 6371$ km, chu vi xích đạo khoảng $40075$ km."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:

Nội dung cốt lõi cần trình bày: Chương I giúp học sinh hình dung Trái Đất với tư cách là hành tinh chúng ta đang sinh sống và là đối tượng nghiên cứu đầu tiên của môn Địa lí. Trái Đất là hành tinh thứ ba tính từ Mặt Trời, có dạng hình cầu dẹt ở hai cực và phình ra ở xích đạo.
Tổng kết ghi nhớ: Trái Đất có dạng hình cầu dẹt ở hai cực, bán kính trung bình khoảng $6371$ km.; Bản đồ là hình ảnh thu nhỏ bề mặt Trái Đất theo tỉ lệ nhất định, bằng các kí hiệu quy ước.; Trái Đất tự quay quanh trục theo hướng từ tây sang đông, tạo ra ngày và đêm.

Bài 2:

Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: Trên bản đồ có tỉ lệ $1 : 100000$ , khoảng cách giữa hai điểm A và B đo được là $5$ cm. Hỏi trên thực tế hai điểm đó cách nhau bao nhiêu ki-lô-mét?
Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.

Bài 3:

Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Chương I: Trái Đất (Trái Đất có dạng hình cầu dẹt ở hai cực, bán kính trung bình khoảng $6371$ km.; Bản đồ là hình ảnh thu nhỏ bề mặt Trái Đất theo tỉ lệ nhất định, bằng các kí hiệu quy ước.; Trái Đất tự quay quanh trục theo hướng từ tây sang đông, tạo ra ngày và đêm.).
Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Tỉ lệ $1 : 100000$ nghĩa là $1$ cm trên bản đồ ứng với $100000$ cm trên thực tế, tức $1$ km. Vì vậy khoảng cách thực tế là $5 \times 1 = 5$ km. Đáp số: $5$ km.

Bài 4: Trái Đất có dạng hình cầu; bán kính trung bình khoảng 6 371 km; diện tích bề mặt khoảng 510 triệu km².

Bài 5: Trái Đất là hành tinh thứ ba tính từ Mặt Trời. Thứ tự: Thủy tinh, Kim tinh, Trái Đất, Hỏa tinh, Mộc tinh, Thổ tinh, Thiên Vương tinh, Hải Vương tinh.

Bài 6: Bản đồ là hình ảnh thu nhỏ một phần hay toàn bộ bề mặt Trái Đất lên mặt phẳng theo tỉ lệ nhất định. Ví dụ: bản đồ thế giới, bản đồ Việt Nam, bản đồ giao thông, bản đồ khí hậu.