1. Kiến thức trọng tâm
Theo Luật Trẻ em năm 2016, trẻ em là người dưới 16 tuổi. Trẻ em cần được quan tâm, chăm sóc, bảo vệ đặc biệt vì các em còn non nớt, chưa tự bảo vệ mình đầy đủ. Nhà nước, gia đình và xã hội có trách nhiệm bảo đảm trẻ em được hưởng đầy đủ các quyền.
Các quyền cơ bản của trẻ em được chia thành 4 nhóm:
- Nhóm quyền sống còn: Được sống, khai sinh, có quốc tịch; được chăm sóc sức khỏe; được nuôi dưỡng để phát triển toàn diện.
- Nhóm quyền được phát triển: Được học tập, vui chơi, giải trí; tham gia hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao; phát triển năng khiếu, tài năng.
- Nhóm quyền được bảo vệ: Được bảo vệ khỏi bạo lực, xâm hại, bóc lột, bỏ rơi, mua bán; được bảo vệ danh dự, nhân phẩm.
- Nhóm quyền được tham gia: Được bày tỏ ý kiến, nguyện vọng về vấn đề liên quan đến trẻ em; tham gia hoạt động xã hội phù hợp với lứa tuổi.
Mọi trẻ em đều bình đẳng về quyền, không phân biệt dân tộc, giới tính, tôn giáo, hoàn cảnh gia đình. Khi quyền bị xâm phạm, trẻ em có thể gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 để được giúp đỡ.
2. Ví dụ minh họa
Tình huống: Bố mẹ Hoa muốn Hoa nghỉ học để ở nhà trông em và phụ giúp công việc gia đình. Hoa rất muốn tiếp tục đi học. Quyền nào của Hoa đã bị xâm phạm? Hoa nên làm gì?
Lời giải: Quyền được học tập của Hoa đã bị xâm phạm. Hoa nên trình bày nguyện vọng với bố mẹ; nhờ ông bà, người thân hoặc thầy cô thuyết phục, giúp đỡ; nếu bố mẹ vẫn không đồng ý, Hoa có thể nhờ nhà trường hoặc gọi Tổng đài 111 để được bảo vệ quyền học tập của mình.
3. Ghi nhớ
- Trẻ em là người dưới 16 tuổi, cần được quan tâm, chăm sóc và bảo vệ đặc biệt.
- 4 nhóm quyền cơ bản của trẻ em: sống còn, phát triển, bảo vệ, tham gia.
- Mọi trẻ em đều bình đẳng về quyền, không ai được xâm phạm quyền trẻ em.
- Khi quyền bị xâm phạm, trẻ em có thể gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111.