Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 14: Một số nhiên liệu? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Nhiên liệu là chất khi cháy tỏa nhiệt và phát sáng, cung cấp năng lượng cho con người. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 14: Một số nhiên liệu, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Nhiên liệu gồm nhiên liệu rắn, lỏng, khí; khi cháy cần oxygen và thải ra carbon dioxide. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 14: Một số nhiên liệu, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học. D. Nhiên liệu là những chất khi cháy sẽ tỏa nhiệt và phát sáng, cung cấp năng lượng cho con người sử dụng.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 14: Một số nhiên liệu, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Nhiên liệu được dùng để đun nấu, sưởi ấm, chạy động cơ xe, phát điện. B. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 14: Một số nhiên liệu, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Ví dụ: Vì sao khi đốt củi trong phòng kín, người trong phòng có thể bị ngộ độc?
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 14: Một số nhiên liệu để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Hướng dẫn: Khi đốt củi trong phòng kín, lượng oxygen giảm dần, củi cháy không hoàn toàn tạo ra khí carbon monoxide (CO) rất độc. Khí CO ngăn cản máu vận chuyển oxygen đi nuôi cơ thể nên gây ngộ độc, thậm chí tử vong.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Hỗn hợp không đồng nhất là gì? Cho ví dụ.
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Để tách cát ra khỏi nước, dùng phương pháp nào? Nêu các bước thực hiện.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Để tách muối ra khỏi nước muối, dùng phương pháp nào? Nêu các bước thực hiện. ---
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-B, 2-C, 3-D, 4-A.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (B): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Nhiên liệu là chất khi cháy tỏa nhiệt và phát sáng, cung cấp năng lượng cho con người."
- Câu 2 (C): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Nhiên liệu gồm nhiên liệu rắn, lỏng, khí; khi cháy cần oxygen và thải ra carbon dioxide."
- Câu 3 (D): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Nhiên liệu là những chất khi cháy sẽ tỏa nhiệt và phát sáng, cung cấp năng lượng cho con người sử dụng."
- Câu 4 (A): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Nhiên liệu được dùng để đun nấu, sưởi ấm, chạy động cơ xe, phát điện."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Nhiên liệu là những chất khi cháy sẽ tỏa nhiệt và phát sáng, cung cấp năng lượng cho con người sử dụng. Các nhiên liệu quen thuộc là củi, than đá, dầu mỏ, xăng, dầu diesel, khí gas, khí tự nhiên.
- Tổng kết ghi nhớ: Nhiên liệu là chất khi cháy tỏa nhiệt và phát sáng, cung cấp năng lượng cho con người.; Nhiên liệu gồm nhiên liệu rắn, lỏng, khí; khi cháy cần oxygen và thải ra carbon dioxide.; Nhiên liệu hóa thạch là tài nguyên không tái tạo; cần sử dụng an toàn, tiết kiệm và phát triển năng lượng sạch.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: Vì sao khi đốt củi trong phòng kín, người trong phòng có thể bị ngộ độc?
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 14: Một số nhiên liệu (Nhiên liệu là chất khi cháy tỏa nhiệt và phát sáng, cung cấp năng lượng cho con người.; Nhiên liệu gồm nhiên liệu rắn, lỏng, khí; khi cháy cần oxygen và thải ra carbon dioxide.; Nhiên liệu hóa thạch là tài nguyên không tái tạo; cần sử dụng an toàn, tiết kiệm và phát triển năng lượng sạch.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Hướng dẫn: Khi đốt củi trong phòng kín, lượng oxygen giảm dần, củi cháy không hoàn toàn tạo ra khí carbon monoxide (CO) rất độc. Khí CO ngăn cản máu vận chuyển oxygen đi nuôi cơ thể nên gây ngộ độc, thậm chí tử vong.
- Bài 4: Hỗn hợp không đồng nhất là hỗn hợp mà các thành phần không hòa tan vào nhau, nhìn thấy riêng biệt. Ví dụ: cát trộn với nước, dầu ăn với nước.
- Bài 5: Phương pháp lọc. Các bước: gấp giấy lọc đặt vào phễu, đặt phễu lên bình chứa, rót từ từ hỗn hợp cát và nước qua giấy lọc; cát bị giữ lại trên giấy lọc, nước chảy xuống bình.
- Bài 6: Phương pháp cô cạn (bay hơi). Các bước: đổ nước muối vào bát sứ, đun nhẹ; nước bay hơi dần; muối kết tinh còn lại trong bát.