1. Kiến thức trọng tâm
Mục tiêu của bài thực hành này là quan sát và mô tả được cơ thể đơn bào và cơ thể đa bào, phân biệt hai loại cơ thể này dựa trên số lượng tế bào cấu tạo nên chúng. Mẫu vật thường dùng là nước ao, hồ có chứa trùng roi, trùng giày (cơ thể đơn bào) và các mẫu thực vật, động vật nhỏ (cơ thể đa bào).
Chuẩn bị: kính hiển vi quang học, kính lúp, lam kính, lamen, ống nhỏ giọt, nước ao, hồ, mẫu lá cây, mẫu rêu, mẫu con giun nhỏ. Khi quan sát cơ thể đơn bào, nhỏ một giọt nước ao lên lam kính, đậy lamen, đặt lên bàn kính và quan sát bằng kính hiển vi. Khi quan sát cơ thể đa bào nhỏ như rêu, dùng kính lúp để quan sát toàn bộ cây, rồi ngắt một lá nhỏ làm tiêu bản quan sát bằng kính hiển vi.
Khi quan sát, cần ghi chép và vẽ lại hình ảnh: cơ thể đơn bào chỉ là một tế bào duy nhất, có thể thấy rõ màng tế bào, nhân và các bộ phận chuyển động; cơ thể đa bào gồm nhiều tế bào, có thể phân biệt các bộ phận như lá, thân, rễ ở thực vật.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Dưới kính hiển vi, bạn Hoa quan sát giọt nước ao thấy một sinh vật nhỏ hình chiếc giày đang bơi, chỉ gồm một tế bào có nhân rõ ràng.
Hướng dẫn: Đó là trùng giày, một cơ thể đơn bào. Mặc dù chỉ gồm một tế bào, trùng giày vẫn tự bơi, lấy thức ăn và sinh sản.
Bài tập: Nêu điểm khác nhau cơ bản giữa cơ thể đơn bào và cơ thể đa bào.
3. Ghi nhớ
- Cơ thể đơn bào chỉ gồm một tế bào thực hiện mọi hoạt động sống; cơ thể đa bào gồm nhiều tế bào chuyên hóa.
- Quan sát cơ thể đơn bào bằng kính hiển vi qua giọt nước ao; quan sát cơ thể đa bào bằng kính lúp và kính hiển vi.
- Ghi chép, vẽ lại mẫu vật và so sánh để rút ra kết luận; thu dọn, vệ sinh sau thực hành.